همانا از ميان بردن توشه نشانه تباهى است. وه! چه كوچك است مصيبت دنيا در برابر بزرگى نيازمندى در فردا. بى‌اعتمادى و ناآشنايى شما به يك ديگر نيست مگر به خاطر نافرمانى‌ها و گناهانى كه در آن گرفتاريد. چه قدر راحتى به سختى و تهيدستى به دگرگونى نزديك است. هر شرّى كه به دنبالش بهشت باشد، نتوان آن را شرّ دانست و آن خيرى كه آتش دوزخ در پى بود، نتوان آن را خير به حساب آورد. هر نعمتى در برابر بهشت، ناچيز است و هر بلايى در قياس با آتش دوزخ، سلامتى است. هنگام پاكسازى درونها، گناهان بزرگ خودنمايى كنند. پاكسازى عمل از خود عمل كردن سخت‌تر است و پاك كردن نيّت از فساد، براى عمل‌كنندگان، از جهاد طولانى دشوارتر است. هيهات! اگر تقوى مدّ نظرم نبود، من از همه عرب [در سياست بازى و فريبكارى‌] زيرك‌تر بودم. بر شما باد رعايت تقواى الهى در عيان و نهان، گفتار حقّ در حال خشنودى و خشم، ميانه‌روى هنگام دولتمندى و تنگدستى، رفتار عادلانه نسبت به دوست و دشمن، كار كردن در حال شادابى و سست حالى و خشنودى از خدا در سختى و خوشى. هر كه پرگويى كند، خطاهايش بسيار باشد و هر كه خطاهايش افزون‌تر شد، حياتش كمتر گردد و هر كه حياتش كمتر باشد، پارسايى‌اش اندك بود و هر كه پارسايى‌اش اندك باشد، دلش بميرد و هر كه دل مرده شد، راه به دوزخ برده است. هر كه بينديشد، عبرت گيرد و هر كه عبرت گيرد، عزلت گزيند و هر كه عزلت گزيند، سالم ماند. هر كه شهوت را واگذارد، آزاد زندگى نمايد. هر كه حسد را وانهد، محبوب مردم باشد. عزّت مؤمن در بى‌نيازى او از مردم است.

قناعت ثروتى است كه پايان نپذيرد. هر كه فراوان ياد مرگ كند، به اندكى از دنيا خشنود باشد. هر كه بداند گفتارش از كردارش به شمار مى‌آيد، جز در آنچه به سود [مادى و معنوى‌] اوست زبان نگشايد. شگفتا از كسى كه از كيفر بترسد ولى از انجام گناه دست باز ندارد و اميد ثواب داشته باشد ولى اهل توبه و عمل نشود! انديشه، روشنى آورد و غفلت، تيرگى و نادانى، گمراهى. خوشبخت كسى است كه از ديگران پند گيرد. ادب بهترين ميراث است و خوش اخلاقى بهترين همنشين. با قطع ارتباط با خويشاوندان، پيشرفتى [در زندگى‌] نباشد و با هرزگى، توانگرى نباشد.

سلامتى ده بخش است كه نه بخش آن در لب فرو بستن است جز ذكر خدا و يك بخش هم در ترك همنشينى كم‌خردان. سر لوحه دانش، نرم رفتارى است و آفت آن، پرخاشگرى است. شكيبايى بر مصيبتها از گنجينه‌هاى ايمان است.