و چشم خرد خود را نيك گشا و آنگاه از جانب خود انصاف ده كه فرداى قيامت در پيشگاه پروردگارت كه تو را امر و نهى فرموده چگونه بايد باشى كه برايت سلامت بارتر باشد. خداوند به ما و تو، توفيق ارزانى فرمايد.

بدان كه خداوند، پروردگار من و پروردگار تو، چيزى را ناديده نگرفته «پروردگارت هرگز فراموشكار نيست» [سوره مريم (١٩)، آيه ٦٤] و چيزى را در قرآن فروگذار نكرده و همه چيز را به خوبى شرح فرموده است. به راستى، خداى تبارك و تعالى در باره گرفتن سهم خود و در قرآن بيانى فرموده كه روشن‌تر از آن نيست كه تقسيم آن را در راههايى كه بايد مصرف شود؛ زيرا خداوند چيزى از آن را در هيچ آيه‌اى از قرآن نياورده مگر آن كه به دنبال آن راههاى مصرفش را بيان كرده است. و اين دو را از هم جدا نساخته است. مالى را براى كسانى فرض و واجب نموده كه سهم آنان هرگز زايل نگردد، ولى حقّ و حقوقى را براى كسانى مقرّر داشته كه با تغيير عناوين، زايل مى‌گردد؛ زيرا [وجوب روزه‌] از پير سالخورده به خاطر كهولت سن زايل مى‌شود و [حقّ زكات‌] از مسكينى كه توانگر شده برداشته مى‌شود و سهم مسافرى كه در سفر درمانده شده با رسيدن به شهر خود ساقط مى‌گردد و با اينكه در باره حج از نظر تعليم امر تأكيدى شده و از آنچه [در حال احرام‌] مرتكب مى‌شوند نهى به عمل آمده، ولى با اين همه اگر از انجام آن جلوگيرى نمايند يا براى انجام آن كسى به سختى افتد، گزاردن حج از او ساقط مى‌شود. خداى عزّ و جلّ در باره صدقات [زكات‌]- و آن نخستين مالى است كه خداوند موارد مصرفش را مقرّر داشته- مى‌فرمايد: «صدقات، تنها به تهيدستان و بينوايان و متصدّيان [گردآورى و پخش‌] آن و كسانى كه دلشان به دست آورده مى‌شود و در راه آزادى بردگان و وامداران و در راه خدا و به در راه مانده، اختصاص دارد». [سوره توبه (٩)، آيه ٦٠]، بنا بر اين خداوند موارد مصرف زكات را به پيامبر خود اعلام كرده و زكات جز به ايشان شامل حال ديگرى نمى‌شود، به اين طريق در هر موردى از اين موارد بخواهد مى‌تواند مصرف نمايد. و خداوند جلّ جلاله پيامبر خود و خويشان او را از دريافت زكات مردم و چركينى آنها بازداشته است؛ اين است راههاى مصرف زكات. امّا غنائم جهاد: به راستى، چون روز بدر شد رسول خدا ٦ فرمود: هر كس دشمنى را بكشد او را [پاداش‌] چنين و چنان است و هر كس يكى از آنها را اسير نمايد سهم او از غنائم مردمان چنين و چنان است؛ زيرا خداوند به من وعده داده كه مرا بر آنها پيروز گرداند و لشكريان را به غنيمت من درآورد. چون خداوند مشركان را شكست داد و غنيمتهاى جنگى جمع آورى شد، يكى از انصار برخاست و گفت: يا رسول اللَّه، تو به ما امر كردى تا با مشركان پيكار كنيم و ما را بر آن تشويق نمودى‌