تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٤٩ - سخنان كوتاهى كه از أمير المؤمنين على

٣٠- به صرف شك و ترديد از برادرت مبر و بدون گلايه [و اطلاع از عذر و توضيح او] از او جدا مشو.

٣١- شايسته است مسلمان از رفاقت با سه كس خوددارى نمايد:

شخص بى‌بند و بار، احمق و دروغ پرداز؛ امّا بى‌بندوبار، كار و كردار خود را پيش تو بيارايد و دوست دارد مانند او باشى و تو را در امور دين و آخرتت يارى نرساند؛ پس همراهى با او، موجب جفا و سخت دلى گردد و رفتن نزد او موجب ننگ تو شود.

امّا احمق، نه تو را به كار خيرى رهنمون گردد و نه اميد آن مى‌رود كه بدى را از تو بگرداند هر چند در اين راه بسيار تلاش نمايد. چه بسا خواهد سودى نصيب تو سازد ولى زيان نصيبت گرداند؛ پس مرگ چنين رفيقى بهتر است از زيستن و سكوتش بهتر است از سخن گفتن و دوريش بهتر است از نزديك شدن. امّا دروغ پرداز، به راستى كه معاشرت با او براى تو شيرين و گوارا نباشد، سخن تو را در اختيار ديگران گذارد و سخن ديگران را براى تو آورد، هر وقت داستانى را به پايان رساند، داستان ديگرى به دنبالش كشاند تا آنجا كه اگر راست هم گويد باور نشود، ميان مردم دشمنى ايجاد نمايد و كينه در سينه‌ها بكارد؛ پس، از خدا بترسيد و مراقب خود باشيد.

٣٢- بر تو باكى نيست كه با خردمند مصاحبت نمايى هر چند از كرمش چيزى عايدت نگردد ولى از خردش استفاده كن و از اخلاق بدش دورى نما. و از مصاحبت مردم كريم خوددارى مكن كه گرچه از خردش سود نبرى ولى با خرد خود از لطف و كرم او برخوردار گردى و با تمام قدرت از شخص فرومايه و احمق بگريز [زيرا نه عقل دارد و نه كرم‌].

٣٣- صبر سه گونه است: صبر بر مصيبت، صبر در راه طاعت و صبر در پرهيز از گناه.

٣٤- هر كه تواند خود را از چهار چيز باز دارد شايسته آن است كه هرگز حادثه ناگوارى نبيند. عرض شد: آنها كدامند؟ فرمود: شتاب، لجبازى، خود بزرگ بينى و سستى.

٣٥- كارها بر سه گونه‌اند: واجبات، فضايل و گناهان؛ امّا واجبات به فرمان و خواست و رضا و علم و تقدير الهى است، بنده آنها را به كار بندد و از عذاب الهى نجات يابد. امّا فضايل، به امر حتمى خدا نيستند ولى به خواست و رضا و علم و تقدير اويند، بنده آنها را به كار بندد و از ثواب الهى برخوردار گردد.