تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٢٣ - فرمان أمير المؤمنين على
شيوه برخورد تو با دشمنت چنان باشد كه از برخورد ما با امثال آن دشمنان مشاهده كردهاى و به طور مداوم گزارش مكتوب هر پيشامدى را به ما ارسال كن، اين فرمان كلّى است و براى رفع مشكلات از خداوند ياورى خواسته شود.
آنگاه در قضاوت ميان مردم با نيّت خوب نظر كن؛ زيرا قضاوت در گرفتن حقّ مظلوم از ظالم و ستاندن حقّ ضعيف از قوى و اجراى حدود الهى بر اساس سنّت و طبق برنامه آنهاست كه وسيله اصلاح بندگان خدا و شهرهاى اوست؛ پس براى قضاوت در ميان مردم، يكى از افراد رعيّت خود را برگزين كه در نظر تو برتر از ديگران و زبدهترين آنان در علم و حلم و خويشتن دارى و گشاده دستى است. از آن مردان كه كارها بر او دشوار نمىآيد و از عهده قضاوت برمىآيد. برخورد مخالفان با يك ديگر او را از كوره به در نبرد و اگر مرتكب لغزشى شد بر آن پافشارى نكند و چون حقيقت را شناخت در بازگشت به آن درنگ ننمايد و نفس وى به طمع متمايل نگردد و به اندك فهم در رسيدن عمق حقيقت اكتفا نكند؛ قاضى بايد در شناسايى شبههها آگاهتر و در به كار گيرى دليل و برهان تواناتر و در تحمّل مراجعه صاحبان دعوا از ديگران پرحوصلهتر و در كشف حقيقت، از همه شكيباتر و هنگام روشن شدن حكم در صدور آن قاطعتر باشد. آن كس كه چربزبانى و ستايش فراوان وى را به خودبينى نكشاند و گزافهگويى ديگران، به يكى از دو طرف دعوا متمايلش نسازند و تحت تأثير تبليغ قرار نگيرد؛ پس لازم است مسند قضاوت را به دست چنين كسانى بسپارى و البته چنين كسان كمياب و اندكاند؛ پس قضاوت قاضى را هر چه بيشتر مورد بررسى قرار ده و در بذل مال به او [و افزايش حقوق او]، دست گشاده دار تا گرفتاريش برطرف شود چندان كه نيازش به مردم كم افتد و او را در نزد خود چنان منزلتى ده كه نزديكانت در باره او جرات طمع نداشته باشند تا به پشت گرمى تو خود را از تهديد و توطئه آنان ايمن داند. در محضر خويش از او تجليل كن و نزديك خويش بنشان و قضاوتش را تأييد كن و حكمش را تنفيذ نما و پشتيبانش باش و همكاران او را از همگنان برگزيده او، از فقيهان و پارسايان و خيرخواهان [دين] خدا و بندگانش، كه مورد نظر و پسند تو هستند، قرار ده تا در آنچه مورد شبهه او باشد با آنان گفتگو كند و در آنچه نمىداند از علم و دانش آنها بهرهمند شود و آنان گواهان قضاوت او ميان مردم باشند، ان شاء اللَّه.