متعال) به نماز باشد، اشكالى ندارد و اگر بر عكس باشد (نيّت فرمانبرى از امر به نماز، تبعى و طفيلى و اهداف ديگر، مقصود اصلى باشند) بدون اشكال نماز باطل است، و همچنين است (نماز باطل مى‌شود) اگر هر يك از اين دو (فرمانبرى از امر به نماز و ضميمه ديگر) جزئى از محرّك و انگيزه عمل باشند به طورى كه اگر هر يك از آن دو به ديگرى ضميمه نشود، محرّك و انگيزه‌اى نباشد. و بنابر احتياط، هر جايى كه ضميمه‌هاى ديگر در نيّت (اطاعت خداوند متعال) شريك شود، و لو اينكه به طور تبعى (و طفيلى) باشد- چه رسد به اينكه هر يك از آن‌ها مستقلًاّ در تحريك به عمل، تأثير داشته باشد- عمل باطل مى‌شود.

مسأله ٤- اگر نمازگزار در ذكر يا خواندن حمد و سوره، صدايش را بلند كند كه به ديگرى (چيزى را) بفهماند، چنانچه اصل انجام ذكر و قرائت به قصد امتثال باشد، نماز باطل نمى‌شود. و همچنين است (نماز باطل نمى‌شود) اگر به هدف و منظور مباحى، نمازش را در مكان يا زمان خاصى بخواند، به طورى كه اصل خواندن نماز به انگيزه فرمانبردارى خداوند بوده و انگيزه انتخاب آن زمان يا مكان، براى غرضى مثل خنك بودن و مانند آن باشد.

مسأله ٥- نوع نمازى را كه مى‌خواند بايد و لو به طور اجمال در نيّت مشخص نمايد، به اين صورت كه مثلًا اگر يك نماز بر ذمّه‌اش هست، نمازى را كه به ذمّه دارد، نيّت كند و اگر چند نماز بر ذمّه‌اش مى‌باشد، نمازى را كه اول يا دوم بر ذمّه‌اش آمده نيّت كند.

مسأله ٦- وقتى كه نمازگزار، عنوانى را كه به قضا و ادا متصف مى‌شود، مانند عنوان نماز ظهر و عصر را مثلًا قصد كند، ديگر لازم نيست كه ادا و قضا بودن را و لو اجمالًا قصد نمايد. بنا بر اين اگر تنها انجام نماز ظهرى را كه الآن بر او واجب است قصد نمايد و نماز قضاى ظهرى در ذمّه‌اش نباشد كفايت مى‌كند، اما اگر در ذمّه‌اش قضا هم باشد، بايد در نيّت، نمازى را كه مى‌خواند معيّن كند؛ كه نماز واجب همان روز است يا روز ديگر (ادا است يا قضا). و اگر قصد نمازگزار اين باشد كه امرى را كه هم اكنون متوجه او است امتثال نمايد و به خيال اينكه هنوز وقت باقى است، قصد ادا نمايد و سپس معلوم شود كه وقت‌