و از آن جمله است اينكه: تحصيل آب، متوقف بر پرداخت همه موجودى يا پرداخت مقدارى كه برايش ضرر دارد باشد. اما اگر ضررى به حالش ندارد بايد آن را بپردازد اگر چه چندين برابر قيمت امثال آن آب باشد.

و از آن جمله است اينكه: وقت براى تحصيل يا استعمال آب، تنگ باشد.

و از آن جمله است اينكه: واجب باشد آبى را كه دارد در پاك كردن نجس و مانند آن، كه چيزى غير آب جاى آن را نمى‌گيرد به كار بَرَد، پس در اين صورت بايد تيمّم كند، ولى احتياط (واجب) آن است كه اول آب را در تطهير مصرف نموده سپس تيمّم كند.

مسأله ١١- در عطشى كه با وجود آن تيمّم جايز است فرقى نيست بين اينكه سبب هلاكت باشد يا بيمارى يا مشقّت شديدى كه قابل تحمل نيست، هرچند كه ايمن از ضرر آن باشد، چنان كه در عطشى كه موجب هلاكت است فرقى نيست بين آن‌كه خوف هلاكت بر خودش باشد يا ديگرى؛ چه آن ديگرى انسان باشد يا حيوان، مملوك باشد يا غير آن از چيزهايى كه حفظ آن از هلاكت واجب است، بلكه بعيد نيست كسى هم كه قتل او جايز نيست گرچه حفظ او هم واجب نمى‌باشد- مثل شخص ذمّى- مانند موارد نامبرده باشد.

البته ظاهر آن است كه آنچه كه قتل آن به هر وسيله‌اى جايز است، مانند حيوانات موذى و كسى كه خونش هدر است مانند حربى و مرتد فطرى و مانند اين‌ها، هلاكت آن‌ها از عطش موجب جواز تيمّم نمى‌باشد. و اگر رفع عطش با چيزى كه حرام است مانند خمر و (مثلًا آب) نجس ممكن باشد و آب پاكى هم دارد بايد آن آب را جهت برطرف كردن عطش حفظ كرده و براى نماز تيمّم نمايد؛ زيرا بودن حرام مانند نبودن است.

مسأله ١٢- اگر مى‌توانست نماز را با طهارت با آب (غسل يا وضو) بخواند، ولى به حدى تأخير انداخت كه وقت براى وضو يا غسل تنگ شد، بايد تيمّم كرده نماز بخواند و نمازش صحيح است اگر چه به سبب تأخير گناه كرده است. و احتياط (مستحب) مؤكد آن است كه آن را قضا هم بنمايد.

مسأله ١٣- اگر در مقدار وقت باقى‌مانده شك كند (كه مثلًا سه دقيقه است يا پنج دقيقه) و لذا ترديد پيدا كند كه آيا وقت تنگ است تا تيمّم نمايد يا وسعت دارد كه وضو يا غسل‌