یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٣ - مکتب انسانیت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٣٨٣

حق و باطل و صحیح و خطاست. این اغراق درباره واقعیت انسان نیست، بلکه تفریط در نفی واقعیت اشیاء دیگر است، بلکه درواقع نفی ارزش واقع نمایی آیینه فکر و درک انسان است. همه مکتبهایی که واقع نمایی آیینه ادراک انسانی را نفی کردهاند یکی از ارزشهای حقیقی انسان را نفی کردهاند نه اینکه در ارزش انسان زیاده روی کردهاند.

١٧. در مکتب انسانیت یک بحث این است که ما اگر بخواهیم انسان واقعی باشیم به چه مکتبی باید بپیوندیم.

آیا انسان ماشین است؟:

١٨. مسائل انسان:.

الف. آیا انسان نوعی ماشین است؟ یک صنعت است؟ فقط یک سازمان متشکلتر از سایر ماشینهاست، نظیر آپولو نسبت به یک ساعت و یا یک دوچرخه؟ یا در ذات و ماهیت این و در آشیانه این پیکر حقیقتی که شرافت عین ذات اوست وجود دارد (فرق کمال و کرامت، سخنرانیهای جهان بینی الهی و جهان بینی مادی).

انسان و وجدان اخلاقی:

ب. آیا در انسان وجدان اخلاقی وجود دارد، یک الهام درونی در او هست که طبعاً راهنمای نیک و بد است و لااقل قاضی خوب و بد است یا نه؟ (ر. ک: ورقههای «عدالت و حکومت»).

انسان و تنازع بقا:

ج. آیا تنها اصل حاکم بر زندگی بشر تنازع بقاست و تعاون نتیجه ضروری تنازع است، یا اینکه تعاون خود اصلی اصیل است بر زندگی بشر؟.

انسان و هدف از خلقتش:

د. آیا انسان خود مولود تغییرات تصادفی است و بیهدف به وجود آمده است یا طبیعت به سوی انسانیت تکاپو کرده است؟.

عامل محرک انسان:

ه. قوه محرکه اصلی در وجود انسان آیا تنها عامل جنسی و یا عامل اقتصادی و یا عامل برتری طلبی است؟.

١٩. جمله مولی: رحم اللَّه امرأ علم من این و فی این و الی این..

کرامت انسانی:

٢٠. مسأله کرامت و شرافت انسانی: