یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥٦ - مدح و ذمّ انسان در قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٣٥٦

٩. عنصر الهی در خلقت و آفرینش انسان، جنبه نیمه خدایی.

١٠. وجدان الهی و قضاوت ربانی انسان.

١١. حق بهره گیری انسان از جهان.

١٢. اصطفا و برگزیده بودن انسان.

١٣. فطرت خداخواهی و خداشناسی انسان.

نتیجه اینکه «خود» انسان چیست؟ باید خود را پیدا کند.

رابطه این خود با اعتبار و احساس شخصیت و حیثیت. أکرم نفسک من کل دنیة ...؛ أتمتلئ السائمة

مدح و ذمّ توأم انسان

١. وَالْعَصْرِ. إنَّ الْانْسانَ لَفی خُسْرٍ. إلَّاالَّذینَ امَنوا ....

٢. لَقَدْ خَلَقْنَا الْإنْسانَ فی أحْسَنِ تَقْویمٍ. ثُمَّ رَدَدْناهُ أسْفَلَ سافِلینَ..

٣. إنّا خَلَقْنَا الْإنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أمْشاجٍ نَبْتَلیهِ فَجَعَلْناهُ سَمیعاً بَصیراً. إنّا هَدَیناهُ السَّبیلَ إمّا شاکراً وَ إمّا کفوراً..

٤. لَقَدْ خَلَقْنَا الْإنْسانَ فی کبَدٍ ... ألَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَینَینِ. وَ لِساناً وَ شَفَتَینِ. وَ هَدَیناهُ النَّجْدَینِ. فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ... (البلد).

٥. مَنْ کانَ یریدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فیها ما نَشاءُ لِمَنْ نُریدُ ثُمَّ جَعَلْنا لَهُ جَهَنَّمَ یصْلیها مَذْموماً مَدْحوراً. وَ مَنْ أرادَ الْاخِرَةَ وَ سَعی لَها سَعْیها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَاو لئِک کانَ سَعْیهُمْ مَشْکوراً

مدح و ذمّ انسان در قرآن

در ورقههای «یادداشت انسان در قرآن» و هم در ورقه «ذم انسان در قرآن» و ورقه «مدح و ذم توأم انسان در قرآن» معلوم شد که انسان در قرآن، هم ممدوح است و هم مذموم. این مدح و ذم را به چند نحو میتوان توجیه کرد:.

١. مدح انسان مربوط است به سرشت و طینت، و ذم انسان مربوط است به عوامل انحرافی عارضی. انسان از این نظر مانند یک میوه است