یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٠ - اصلاح و تجدد فکر دینی - جریانات فکری گوناگون

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ١٩٠

میشود).

نهضت میهن پرستی (میهن پرستی و تجدددینی):

- میهن پرستی (همان چیزی که اروپاییان آن را وسیله تجزیه امت اسلامی قرار دادند، همان چیزی که مبتنی است یا بر آب و خاک و احساسات غیرمنطقی خودپرستانه و یا حداکثر به حسب ادعا تباین فرهنگها به حسب اختلاف تاریخها که به هر حال با روح فرهنگ اسلامی حاکم بر ملل اسلامی مغایر است).

آزادیخواهی (چیزی که مطلوب است و مستحسن است ولی امری غیرکافی است و جنبه مبارزه با استبداد را و ضمناً با استعمار را در کشورهای مستعمره دارد).

حکومت مقتدر:

- تلاش برای ایجاد حکومتی مقتدر و متمرکز (اثرش صرفاً مبارزه با قدرتهای استعماری است، ولی عملًا قدرت حکومت اگر توأم با رشد مردمی نباشد منجر به استبداد میشود و امروز استعمار هم حکومتهای مقتدر این گونهای را مثل حکومت بیست ساله ایران که مصداق «گربه شیر است در برابر موش- لیک موش است در مصاف پلنگ» تأیید میکنند.

تجدد دینی:

بیست سال مردم در زیر چکمه دیکتاتور دست و پا میزنند ولی با سه ساعت حمله خارجی کن فیکون میشود).

- تجددخواهی دینی (و این به دو شکل پیشنهاد شده: یکی به معنی بازگشت به اسلام اولیه و مبارزه با خرافاتی که دامنگیر دین شده و از آن جمله بیدارکردن مسؤولیت اجتماعی و سیاسی دینی مردم که امثال سید جمال تبلیغ میکردند.

دین و سیاست:

و دیگر به معنی جداکردن دین از سیاست که تنها خرافه چسبیده به دین جنبه سیاسی دین بلکه جنبه دینی سیاست بوده است. مقصود اصلاح طلبان از قبیل علی عبدالرازق این بود که حکام چون به حکومت خود رنگ دینی دادهاند، مردم را وادار به اطاعت کردهاند. باید مردم بدانند که مسأله حکومت ربطی به دین ندارد و مسأله اینکه اطاعت حکام واجب الهی است و کسی حق اعتراض ندارد از بین برود. نه مردم دخالت در سیاست را یک مسؤولیت دینی بدانند و نه حکومتها را یک مقام دینی واجب الاطاعه بشمارند).