یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٦ - یادداشت انسان کامل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٢٩٦

حاکم فیلسوف در کشور وجود انسان متحقق گردد (از جنبه عقل عملی).

راه فیلسوف از نوع اندیشه و مفهوم و یک سلسله تصورات و تصدیقات است. فیلسوف در جهان اندیشه قدم برمیدارد و از اندیشهای به اندیشهای میرسد. اما راه عارف از نوع تطورات و تحولات و فتوحات قلبیه است و عارف به سراسر وجودش از کثرت به وحدت و از نفس به حق گام برمیدارد. مرکب حکیم عقل است و مرکب عارف عشق.

٨. اکنون این بحث پیش میآید که کدام یک از این نظریات با روح اسلام وفق میدهد. اسلام دینی است که هم به حقیقت و هم به حکمت و هم به عدالت و هم به محبت و خدمت و هم به زیبایی و هم به قدرت و هم به عبادت اهمیت فراوان داده است.

٩. اولین بحث این است که اساساً آیا ایمان [١] که در اسلام آمده یک تصدیق و اعتراف ساده است [٢]، نظیر تصدیق محرک اول ارسطو است یا چیزی بالاتر از اعتراف اجمالی به وجود صانع و خالقی است. حقیقت این است که ایمان قرآن نزدیک است به عرفان عرفا، یعنی حقیقت و حق را یک چیز دانستن و غیر او را باطل بالذات شمردن. اسلام که میخواهد به خدا ایمان بیاوریم یعنی او را حقیقت بدانیم و غیر او را لاشئ و باطل، پس ایمان اسلام چیزی بالاتر از تصدیق به وجود خالقی غیرمخلوق و رازقی غیرمرزوق و محرکی غیرمتحرک است.

مسأله دیگر اینکه اما آیا ایمان از نظر اسلام هدف است یا وسیله؟

(رجوع شود به ورقههای «یادداشت انسان کامل، مکتب عقل»).