یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٤ - امر به معروف - احتساب

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٢٦٤

ظاهراابوحنیفه معتقد به قیام بوده و پیروی هر امام قائم به سیف را واجب میدانسته و لهذا گفته شده که او زیدی مذهب بوده (رجوع شود به تاریخ مفصل زندگانی وی). و اما مطابق آنچه در کتاب (الشیعة والحاکمون) ص ٢٢ مینویسد مالک و شافعی و احمد و حسن بصری و مرجئه قیام در مقابل حکام جور را جایز نمیدانستهاند. البته عقیده خوارج بر وجوب قیام بوده. کلمه خوارج و فلسفه وجودی خوارج قیام است. اما در شیعه: وضع مبهمی پیدا شده؛ از طرفی از نظر کلی در فقه شیعه قیام در برابر حکومت جور لازم است (قیام حسینی نمونه آن است) ولی از طرفی به واسطه مربوط کردنش به شؤون امام فعلًا به صورتی درآمده که در هیچ یک از مذاهب اسلامی قیام در مقابل حکام جور جدا از مذهب نیست. شاید هم ظاهر سیرت ائمه بعدی و همچنین اخباری که در محکوم ساختن بعض قیامها رسیده در این جهت تأثیر داشته باشد ولی ما در سخنرانی ٢٥ شوال ١٣٨١ تحت عنوان «مقایسهای بین سیرت امام صادق و سیرت سیدالشهداء» این تعارض را حل کردیم و در دفتر ٨٣، احوال امام کاظم، ص ١٠ یادداشت کردیم که چنین نبود که ائمه همه قیامها را محکوم کرده باشند

امر به معروف - احتساب

جلد پنجم (الکامل) ابن اثیر صفحه ٢١ حوادث سال ١٤٦: ذکر انتقال منصور الی بغداد و کیفیة بنائها:

«و قیل ان المنصور کان یتبع من خرج مع ابراهیم بن عبداللَّه و کان ابو زکریا یحیی بن عبداللَّه محتسب بغداد له مع ابراهیم میل فجمع جماعة من السفلة ...».

ظاهر این است که کلمه «محتسب» عنوان آن وقت ابو زکریا بوده، اگرچه محتمل است که این کلمه را خود (الکامل)