یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٩ - یادداشت آزادی عقیده

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ١٠٩

گاو، عورت محترم است.

٧. موارد آزادی: امور شخصی و سلیقهای مثل انتخاب مسکن و رنگ لباس. دوم مسائلی که شرط کمال بودن آنها آزادی انتخاب است مثل راستی، امانت. سوم مسائلی که اختیاربردار نیست مثل محبت و ایمان و فکر. چهارم مسائلی که رشد اجتماع موقوف به آزادی است مثل انتخاب وکیل. پنجم موردی که مرجّحی برای تحمیل نیست.

ششم برخورد تفکرات منطقی.

٨. در رساله «حقوق بین الملل اسلامی» میگوید: از نظر اسلام تکیه گاه اعتقادی رژیمهای فاسد را باید خراب کرد.

٩. آیه تذکربده و توسیطره نداری و آیه عدم اکراه در دین و آیه دعوت به حکمت.

١٠. اسلام طرفدار آزادی تفکر است نه آزادی عقیده ولو مبنای فکری نداشته باشد ولی نه از این جهت که لازمه احترام به شخصیت انسان است، و نه از این جهت که دین یک امر سلیقهای و فردی است، و نه از این جهت که ترجیح بلامرجّح است (مثلًا پزشکی).

١١. شک مقدس و تقدم آن بر یقینهایی، و مسأله تضاد و جنگ عقاید.

١٢. آزادی اهل کتاب در قلمرو اسلام، مسأله احتجاجات ائمه، مخصوصاً داستان مفضّل و ابن ابی العوجاء.

١٣. ریشه آزادی عقیده اروپایی سه چیز است: احترام انسان، دین یک امر شخصی و سلیقهای است، ترجیح بلامرجّح.

١٤. آزادی فکری دادن به معنی واقعی ملازم است با عدم تعصب و یا تساهل و یکی از شرایط پیدایش تمدن است، همچنانکه مسلمین به همین جهت موفق شدند تمدنی عظیم به وجود آورند.

١٥. داستان سیدرضی و اشعار در رثاء ابواسحق صابی.

١٦. احتجاجات عصر مأمون، احتجاجات امام صادق با ابی العوجاء و دیگران در مسجدالحرام و در مسجدالنبی، برخورد علی علیه السلام با عرب مهوّد که به آن حضرت اعتراض کرد.