یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٦ - احیاء فکر دینی اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ١٦٦

بخرند و تخم هویج به آنها دادند و بعد حکم کردند که ما وارونه کاشتهایم و لهذا وارونه سبز شده.

٧. ممکن است گفته شود این غلط است که ما دین را احیا کنیم بلکه دین باید ما را احیا کند، مفاد آیه هم این است: اسْتَجیبوا للَّهِ وَ لِلرَّسولِ إذا دَعاکمْ لِما یحْییکمْ، پس عنوان مطلب با عنوان آیه تناقض دارد. جواب این است که اولًا منافاتی ندارد و دور نیست؛ هم دین وظیفه دارد و در طبیعت وی هست که ما را احیا کند و هم ما وظیفه داریم که دین را احیا کنیم، همان طوری که در تقوا گفتیم که هم تقوا وسیله صیانت ماست و هم ما باید وسیله صیانت تقوا باشیم مثل اینکه ما باید غذا را سالم نگه داریم تا غذا ما را سالم نگه دارد، چون دین نیز به نوبه خود آفاتی دارد که رسول اکرم فرمود: افة الدّین ثلاثة: امام جائر و عالم فاجر و مجتهد جاهل. بلکه در جواب میگوییم که اولًا ما در عنوان مطلب نگفتیم که احیاء دین، بلکه گفتیم احیاء فکر دینی یعنی احیاء طرز تفکر خود ما درباره دین. پس این عنوان اشعاری ندارد که دین نعوذباللَّه مرده است و ما میخواهیم این مرده را زنده کنیم بلکه اشعار دارد به اینکه طرز تفکر ما درباره دین صحیح نیست و طرز تفکر مردهای است. و ثانیاً نه، از همین تعبیر هم وحشت نداریم؛ منافات ندارد که دین اسلام در ذات خود بذر صالح و زندهای باشد ولی در وجود ما و زمین وجود ما بمیرد. همان طوری که علم میمیرد، دین هم میمیرد (یموت العلم بموت حاملیه). در تعبیرات خود دین هم آمده که «احیوا السنّة و اماتوا البدعة».

پس ما وظیفه احیاء و اماته داریم، احیاء سنت و اماته بدعت؛ باید مظهر محیی و ممیت باشیم. و البته برگشت هر دو جواب به یک چیز است، به همین است که فکر دین مرده است، فکر دین مسخ شده است، یا همان طوری که به رسول اکرم نسبت میدهند مردم درحالی که رو به منبر هستند به قهقرا میروند و از منبر دور میشوند.

حالا باید بعد از اینکه دانستیم دین هم آفت، دشمن جن و انس دارد و مردن دارد، اولًا ببینیم دین در میان ما زنده است یا مرده.

مقصودم از اینکه فکر دین در میان ما مرده، این نیست که بعضیها