یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٠ - ارزش ایمان و عقیده و آرمان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٤٨٠

بی ایمان همواره با خویش در جدال است:

«مصیبت بزرگ وقتی است که انسان آرمانی نداشته باشد، مثل بیشتر مردم ما [که] هیچ گاه تکیه گاه فکری ندارند و به همین جهت شب و روز با خودشان در جدالند.».

آرامش اجتماعی و ایمان، نظم اخلاقی ایجاد میکند:

در دفتر ٨٩ نقل کردیم که «آرمان، آرامش اجتماعی ایجاد میکند» و گفتیم که فایده دیگر آرمان این است که نظم اخلاقی ایجاد میکند.

وقتی که فرد و جامعه تابع یک آرمان مشخص شد و معیاری در دست داشت، خواه ناخواه نظم اخلاقی به وجود خواهد آمد و در پرتو نظم اخلاقی است که انسان تبدیل میگردد به یک موجود پارسا. برتراند راسل در کتاب (زناشویی و اخلاق)، صفحه ٦٤ میگوید:

«کاری که منظور از آن فقط درآمد باشد، نتیجه مفیدی بار نخواهد آورد. برای چنین نتیجهای باید کاری پیشه کرد که در آن ایمان به یک فرد، به یک مرام، به یک غایت نهفته باشد.».

جذبه، کشش، تسلیم، تعصب:

پس معلوم شد که انسانِ نیازمند به یک ایمان، یک آرمان، یک دلبستگی فوق فردی، به یک سیستم واحد فکری که معیاری برای عکس العمل هایش در مسائل اخلاقی و اجتماعی باشد نیازمند است.

باید در آن ایمان، جذبه، کشش، تسلیم، تعصب وجود داشته باشد و باید آن ایمان برای انسان به صورت یک شئ بسیار عزیز و گرانبها درآید.

به نظر میرسد مقدمهای بر این بخش لازم است: انسان زندگی اجتماعی دارد و روابط اجتماعیاش و حقوق و حدود و وظایفش در اجتماع قبلًا به وسیله غریزه تعیین نشده است. از این جهت بلاتکلیف است، برخلاف حیوانات اجتماعی مانند زنبورعسل و موریانه و غیره که از این جهت بلاتکلیف نیستند و غریزه تکلیفشان را روشن کرده است. این است که انسان که موجودی مفکر و آزاد و انتخاب کننده است نیازمند به یک سیستم فکری و انتخابی است.

بشر امروز از بشر دیروز بیشتر نیازمند به یک ایمان است:

زیرا سیستم غریزی در او کافی نیست. دیگر اینکه بشر هرچه رو به تکامل میرود، از علایق