یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧٩ - ارزش ایمان و عقیده و آرمان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٤٧٩

حشیش و گرد هروئین خود را سرگرم میسازند و شب را به روز و روز را به شب میآورند (رجوع شود به ورقههای «تقلید»).».

تعریف ایدئولوژی:

گفتیم که: وجود یک سیستم واحد فکری که همه مظاهر زندگی را اعم از سیاسی، اخلاقی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی را در [بر] گیرد ضروری است، و اینچنین سیستم فکری را ایدئولوژی یا آرمان گویند.

ایده و آرمان معیاری برای خوبی و بدی است:

و گفتیم که: آرمان هرچه باشد بزرگترین فایدهاش این است که با ایجاد معیاری برای خوب و بد و درست و نادرست و زشت و زیبا، انسان را از سرگردانی نجات میدهد و از تباه شدن و هدررفتن نیروی اندیشه او جلوگیری میکند.

ایمان طرز تلقی انسان را در برخورد با مسائل اخلاقی و اجتماعی روشن میکند و از سرگردانی نجات میدهد:

به عبارت دیگر، انسان خواه ناخواه در زندگی اجتماعی خود با مسائلی اخلاقی، اجتماعی برخورد میکند و ناچار است عکس العملی داشته باشد و به نوعی آن مسائل را تلقی کند. داشتن یک مسلک و آرمان و ایمان طرز تلقی انسان را روشن میکند و با نداشتن آن، یا انسان به صورت موجودی درمیآید فاقد وجدان و انسانیت و غرق در خودخواهی و یا انسانی میگردد سرگردان و مردد و ناسازگار با خود و در حال جدال با خود و دارای رفتاری ناهماهنگ و ضد و نقیض.

ایمان تکلیف انسان را روشن میکند:

گفتیم: وقتی که انسان متعهد به آرمانی و مسلکی بود، آن آرمان و آن مسلک هرچه میخواهد باشد (البته بعد خواهم گفت این عمومیت صادق نیست)، دیگر تکلیف انسان با زندگی و مسائل آن روشن میشود.

تعبد و تسلیم:

یعنی لااقل با نوعی تعبد و تسلیم مسائل حل میشود. هر فرد قادر نیست بهطور شخصی همه مسائل را برای خود حل کند. این ایمان و آرمان است که لااقل بهطور تعبد مشکلات را حل میکند (این خود دلیل است که هر مسلکی قادر نیست انسان را از سرگردانی نجات دهد مگر قدرت تسلیم و تعبد در آن باشد و این کار جز از ایمان مذهبی ساخته نیست).

نقل کردیم که: