یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٠ - یادداشت انسان کامل، مکتب عقل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٣٠٠

٤. حدیث «ما قسم اللَّه للعباد شیئاً افضل من العقل فنوم العاقل افضل من سهرالجاهل و افطار العاقل افضل من صوم الجاهل و اقامة العاقل افضل من شخوص الجاهل و لا بعث اللَّه رسولًا و لا نبیاً حتی یستکمل العقل و یکون عقله افضل من عقول جمیع امته ...».

ایضاً حدیث «علماء و حکماء کادوا یکونون انبیاء»..

٥. یکی از وجوه امتیاز اسلام و مسیحیت ارزش و میزان اهمیت عقل است. از نظر مسیحیت حقایق همیشه به صورت اسرار در پرده خفاست (حتی حقایقی که باید به آنها ایمان آورد) و از چشم مؤمن پوشیده است ولی در اسلام حقایق مورد ایمان کاملًا باید در قلمرو عقل قرار گیرد. مسیحیت وظیفه خود را حفظ حدود ایمان از تهاجم قوای استدلالی و فکری میداند. ولی اسلام وظیفه خود را برداشتن موانع از راه عقل برای درک حقایق ایمانی میداند (ر. ک: (نظر متفکران اسلامی درباره طبیعت)، صفحه ١٠).

٦. احادیث «اوّل ما خلق اللَّه العقل».

٧. رابطه عقل و تقوا: ولایغشّ العقل من استنصحه، إنْ تَتَّقُوا اللَّهَ یجْعَلْ لَکمْ فُرْقاناً..

٨. از نظر حکمای اسلامی نظیر ملاصدرا، ایمان در اسلام، ایمان به ذات حق، ملائک، کتب و رسل، الیوم الاخر از مقوله علم است و همان حکمت نظری و شناخت کلی عالم وجود است. انبیا آمدهاند که عموم مردم را که قدرت ندارند با عقل و استدلال به سعادت عقلانی و درک نظام وجود علی ما هو علیه برسند کمک دهند و از راه خاص آنها را مؤمن یعنی حکیم سازند (مؤمن حکیم).

٩. در اسلام به کمال عقل توجه شده و حتی جزئی از نبوت معرفی شده است، هیچ پیامبری مبعوث نمیشود مگر آنکه قبلًا عقل او به کمال رسیده باشد، پیغمبر اکرم «عقل کل» خوانده میشود همچنانکه حجیت عقل نیز به رسمیت شناخته شده است.