یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦٠ - مسائل انسان در قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٣٦٠

انسان است؟.

٦. ملاک حیثیت و شرافت انسان چیست؟ آیا خلقت جسمانی و فیزیولوژیکی انسان است و یا استعدادهای خاص اوست که تا به فعلیت نرسیده و یا مسیر انحرافی پیدا کرده ارزشی ندارد؟.

٧. آزادی و اختیار انسان و اینکه اراده انسان یکی از اقلام قضائیه است و انسان خود سازنده و انتخاب کننده خویش است.

٨. محرکات و غرائز اصلی انسان. آیا محرک اصلی انسان امور مادی به مفهوم اقتصادی است، یعنی چیزهایی که وسیله رفع گرسنگی و تشنگی و برهنگی و آوارگی است و افرادش برای نوع بشر ارزش یکسان دارد و به یک نحو قابل معاوضه و مبادله است و ارزش مشخص دارد و طبعاً با پول مبادله میشود، و یا اموری دیگر از قبیل امور عشقی و جنسی یا امور مربوط به سیادت و برتری طلبی و احیاناً امور هنری و زیبایی و امور اخلاقی و امور علمی و امور دینی هم پایگاهی در غرائز انسان دارد و ارزش مستقل دارد؟.

بنا بر نظریه مارکسیسم امور دیگر ارزش فرعی و روبنایی دارد؛ یا وسیلهای است برای کسب امتیازات اقتصادی و یا جنبه فانتزی و تفنّنی دارد و به هرحال اصالت ندارد و یا آن اندازه اصالت ندارد که نقش یک عامل مستقلی در مقابل عامل اقتصادی داشته باشد. (رک نمره ١٧).

٩. مسأله لذتها و اینکه آیا لذت منحصر است به لذات جسمانی و یا لذات غیرجسمانی هم داریم. این مسأله تا حد زیادی به مسأله بالا مربوط میشود. مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِن ذَکرٍ أوْ أُنْثی وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیینَّهُ حَیوةً طَیبَةً..

دواؤک فیک و داؤک منک:

١٠. مسأله سعادت انسان که چیست و با چه تأمین میشود؟ آیا از بیرون باید تأمین شود یا از درون و یا از هر دو، یعنی هیچ کدام به تنهایی قادر به تأمین سعادت واقعی انسان نیست؟ این مسأله تا حدود زیادی به دو مسأله بالا مربوط است.

١١. مسأله خودواقعی انسان و لزوم کشف آن و اینکه بدبختی بشر از گم کردن و فراموشی این خود پیدا میشود. نَسُوا اللَّهَ فَأنْسیهُمْ أنْفُسَهُمْ.