یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٢ - یادداشت امر به معروف - نیروی محبت و لطف

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٢٥٢

نشنوی بند نهند، و غیر از گفتن و سپس اعمال زور، منطقی وجود دارد

یادداشت امر به معروف - مراحل : قلب، زبان، عمل

١٥. امر به معروف سه مرحله دارد: مرحله قلب یعنی مرحله فکر و نیت، مرحله زبان یعنی مرحله نطق و بیان و تبلیغ، و مرحله دست یعنی مرحله عمل. بعضی این سه مرحله را چنین تفسیر میکنند: مرحله جوش و خروش و لعن و نفرین و عصبیت جاهلانه، مرحله پند و اندرزهای خشک، مرحله اعمال زور و خشونت.

در مرحله قلب و ضمیر، ما باید علاقه مند و مخلص و هم با فکر و نقشه باشیم. در مرحله زبان باید منطق روشنگر داشته باشیم نه اوامر تحکم آمیز که خطر فراوان دارد و مشمئزکننده است و حداقل این است که بیاثر است. در عبادت میتوان مردم را با نیروی عشق وادار کرد ولی در مسائل اجتماعی باید برنامه و ایدئولوژی مشخص در کار باشد، جای تعبد نیست. در مرحله عمل باید اخلاق داشته باشیم، پیشقدم باشیم، مهربان باشیم، ازخودگذشته باشیم، تعاون و همکاری داشته باشیم و احیاناً اعمال زور و قدرت کنیم و مقدمتاً باید تحصیل قدرت کنیم. جنجال و رجّاله بازی و هوچیگری و زورگویی، عمل نیست.

درباره اعمال زور در جای مناسب و اعمال محبت در جای خود و تقدم محبت بر زور، کلام علی علیه السلام درباره رسول خدا بهترین شاهد است:

«قد احکم مرا همه و احمی مواسمه». سعدی میگوید: