یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٨ - یادداشت احیاء تفکر اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ١٤٨

١٠. اسلام طرز تفکری واقع بینانه است و منطبق بر فطرت انسان و اجتماع و جهان است و ما آن را به صورت خیالبافانه درآوردیم. مثلًا آنچه اسلام درباره توکل و جبر گفته هم واقع بینانه است و هم حماسهای، ولی ما آن را به صورت خیالبافانه و طبعاً تحمیلی و هم خشک و تعبدی درآوردهایم.

١١. از جمله قلبها و تحریفها درباره اجتماع این است که ما به سرشت انسان فوق العاده بدبینیم و معتقدیم حق هیچ وقت پیش نمیرود ولی باطل پیش میرود، ظلم پیش میرود نه عدالت، مردم تابع ظلمند نه تابع عدل، آنوقت حکومت علی را مثال میزنیم. و حال آنکه قرآن میفرماید:«أمَّا الزَّبَدُ فَیذْهَبُ جُفاءً».«بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَی الْباطِل». درباره حکومت علی علیه السلام باید بدانیم تنها علی و معاویه در برابر هم قرار نگرفتهاند، کوفیان و شامیان هم در برابر یکدیگر قرار گرفته بودند. علی از معاویه شکست نخورد و بلکه کوفیان که دارای خصوصیت روحی مخصوص بودند از شامیان باانضباط شکست خوردند و تازه از نظر مکتبی و فکری علی پیروز شد و معاویه شکست خورد. اگر این نقض صحیح باشد پس العیاذ باللَّه پیروزی رسول اکرم غیرقابل توجیه است.

١٢. از خصوصیات تفکر اسلامی امیدبخشی و تحرک بخشی و شورانگیزی است. اینکه اشاره کردیم که حق پیروز است، امیدبخش است. وابسته بودن دنیا و آخرت و توأم بودن پیروزیهای دنیوی و اخروی، و اینکه هر یک از عبادت و معامله به دنیای جداگانه تعلق ندارد، و اینکه «إنَّ الْأرْضَ یرِثُها عِبادِی الصّالِحونَ»، و اینکه شغل و کار شریف است دلیل بر این مطلب است. از خصوصیات تفکر اسلامی این است که تعهدآور و مسؤولیتآور است، زیرا اولًا انسان را آزاد و مسؤول میداند، ثانیاً مکانیسم اجتماع را طوری معرفی میکند که مفتاح سعادت و شقاوت و تعالی و انحطاط را در دست خود او معرفی