یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٥ - یادداشت انسان کامل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٢٩٥

الف. مکتب عقل، مکتبی که به حکمت از نظر کمال عقل نظری و به عدالت از نظر کمال عقل عملی و تسلط عقل بر سایر قوا مینگرد، مکتب فلاسفه، مکتب اصالت عقل.

ب. مکتب عشق و وحدت، مکتب عرفا، مکتب سلوک و حرکت اما حرکت عمودی. در این مکتب عقل و استدلال به عنوان وسیله و حکمت به عنوان نتیجه تحقیر میشود.

ج. مکتب علم و تسلط بر طبیعت که باید آن را «مکتب برخورداری» نامید.

د. مکتب قدرت و زور که سوفسطائیان قدیم و نیچه در جدید از آن پیروی میکردهاند.

ه. مکتب محبت و خدمت، مکاتب هندی. این مکتب، مکتب معرفت یعنی شناخت خود هم هست و از او محبت و خدمت ناشی میشود. تعالیم سه گانهای که گاندی میگوید از (اوپانیشادها) فراگرفته است. رجوع شود به ورقههای «مکتب انسانیت» ص ٢٢.

ز. مکتب آزادی و عصیان و آگاهی اجتماعی و مسؤولیت، مکتب اگزیستانسیالیسم.

ح. مکتب انسان ضدطبقاتی، عدالت، مساوات.

٧. عطف به نمره ٤ و ... از نظر عرفا کمال انسان در بازگشت به اصل است و از نوع محو مقید در مطلق و بازگشت قطره به دریا و محوشدن در دریاست و جوهر انسان جنبه الهی و خلیفة اللهی او است، برخلاف نظر حکما که جوهر انسان و حقیقت انسان قوه عاقله او است و کمال انسان در فعلیت یافتن این قوه است به اینکه یک سلسله تصورات و تصدیقات مطابق با نظام وجود پیدا کند و جهانی علمی گردد (از جنبه عقل نظری) و مسلط و حاکم بر سایر قوا و غرایز گردد و حکومت کشور انسانی حکومت عقل باشد و مسأله فیلسوف حاکم و