یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨ - آرزو، طول امل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٣٨

عاقلانه این است که تنها در فکر هوسهای آنی نباشد، فکر آینده و احتمال اینکه در آینده هم هستم وجود دارد [١]. زندگی رهبانیت یا دینی احمقانه این است که بنا را از لحاظ دنیا بر رفتن بگذارند و دست از همه چیز، هم از هوسها (به ملاحظه آخرت) و هم از نقشههای وقتدار (به ملاحظه انتظار مرگ) بکشند و به گوشه به انتظار مرگ بنشینند. زندگی صحیح دینی این است که از نظر کارهای وسیعی که باید در دنیا انجام دهد بنا را بر بقا بگذارد و دست به کارهای وسیع بزند و از نظر کارهای فوت شدنی بنا را بر عدم بقا و رفتن بگذارد.

و باز همان طوری که در آن سخنرانی گفته شد طول امل و هوسهای دور و دراز داشتن یک مطلب است و احتیاط و دوراندیشی و مآل اندیشی نسبت به آینده مطلب دیگری است. پس توجیه ما را در جمله «کن لدنیاک کأنّک تعیش ابداً» نباید به معنی امر به طول امل توجیه کرد. ای بسا افراد که اهل حزم و دوراندیشی نیستند ولی اهل هوا و هوسهای آنی هستند، و هم اهل طول املند و هم عرض امل، زیرا املِ وعدههای بیمنطق و مغرورکننده شیطانی است (یعِدُهُمْ وَ یمَنّیهِمْ وَ ما یعِدُهُمُ الشَّیطانُ الّاغُروراً) و برعکس، افرادی دوراندیش و عاقبت اندیش و محتاط هستند که طول امل و عرض امل ندارند و اهل هوا و هوس نیستند. پس جمله فوق اصالة الاحتیاط است نه تشویق به طول امل و عرض امل.