یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٦ - معنی و ارزش آزادی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ١١٦

گل را فرض کنید در زمین آماده و مرطوب باغچه کشتهاید. شرایط برای پهن شدن و نیروگرفتن ریشه مساعد و موجود است. بها و رونق، جمال و شکوه برگهای عطرآگین چنین گلی چشم دل شما را روشن و مشام جانتان را معطر میسازد.».

آزادی برای زمینه رشد عقلی و فکری:

رشد عقلی و فکری و ترقی سطح شعور و ادراک هر قومی نیز دائرمدار میزان آزادی تفکر و امکان تبادل فکر و نظر آن قوم است [١] نبودن آزادی و تمرکز قدرت در یک نقطه طبعاً سبب پیدایش جماعتی به نام اطرافی میشود که گرد مرکز قدرت جمع میشوند و با مداهنه و تملق که خوشایند طبیعت آدمی است، کسب قدرت و درنتیجه تحصیل قدرت و نفوذ میکنند و امور را طبق دلخواه و منفعت خود میچرخانند. در چنین جامعهای به جای اینکه تقوا و لیاقت سبب ترقی و ترفیع باشد، نزدیکی به مرکز قدرت پایه و اساس همه چیزاست.

فرق تربیت، امنیت، آزادی:

همانطور که در ورقههای «آزادی معنوی» گفتهایم، رشد و تکامل موجود زنده، هم نیازمند است به شرایط تربیتی و هم به امنیت از ناحیه اموری که حیات و یا شرایط و مواهب حیات را تهدید میکند و هم به آزادی یعنی اینکه مانع در کار نباشد.

ولی مطلق عدم المانع به اصطلاح فلسفی آزادی نیست [٢]، دو شرط دارد تا آزادی اطلاق شود. یکی اینکه آن مانع قبلًا وجود داشته و سپس آزادی از آن حاصل شده و یا اینکه شأنیت گرفتاری در قید و بند آن وجود دارد و در عین حال انسان خود را از آن برکنار داشته است [٣].

فرق میان موانع فعل و موانع فاعل در.

مفهوم آزادی:

دوم اینکه در مورد هر مانعی یعنی عدم هر مانعی آزادی نیست، مثلًا موانع فعل از قبیل یک سیل که مانع عبور از رودخانه است، نبودن آنها آزادی نیست، بلکه در مورد موانع فاعل یعنی چیزهایی که قوای