یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٦ - استعمار، ماشینیزم، سلب شخصیت از انسانها و تبعید آنها
یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ١٨٦
اهل محل دستیارانی لازم دارند، اما در میان اهل محل کسی که زبان و عادات و کار آنها را بداند نبود. پس به فکر افتادند همان طوری که بشر برای استفاده خود بعضی از حیوانات را تربیت و اهلی کرده بعضی از اهل محل را طبق مصلحت خود تربیت و به اصطلاح خودشان متمدن کنند. یادم هست در سفر اولی که به لندن رفته بودیم یک سیاهی هر روز عصر در هایدپارک نطق میکرد و استعمار انگلیسها را مورد حمله قرار میداد، انگلیسها دور او جمع میشدند، حرفهای او را گوش میدادند و میخندیدند و میرفتند. روزی دو تا افسر به او گفتند اگر انگلیسها نبودند تو الان مثل یک میمون در جنگل روی شاخه درختی زندگی میکردی. گفت معلوم نیست آن روز خوشبختتر نبودم. بعد گفت راست است شما انگلیسها آدمها را متمدن میکنید اما به قدری که انسان حیوانات وحشی را اهلی کرده است. اسب را اهلی کرده که سوار شود، خر را اهلی کرده که برایش بار بکشد، شما نیز این قدر ما را تربیت کردهاید که مثل خر برای شما کار کنیم و مثل اسب به شما سواری دهیم ... من در این باره مطالعه کردهام و در تمام شرق دیدهام که هر جا اساس فرهنگ نهادهاند انگشتی در کار بوده که آن را به صورت یک کارخانه نوکرسازی درآورند.».
راجع به خاصیت استعمار و مخصوصاً شکل جدیدش (استعمار نو) رجوع شود به کتاب (الجزایر و مردان مجاهد) تألیف حسن صدر و به مقدمه کتاب (سرگذشت فلسطین) و به (دو مذهب) تألیف سید هادی خسروشاهی و به کتاب (التبشیر والاستعمار)
استعمار، ماشینیزم، سلب شخصیت از انسانها و تبعید آنها
مجله فردوسی شماره ١٠٦٢ صفحه ١١ مقاله دکتر براهنی:
«... ماشینی که امروز از آن در این سوی عالم همین شرق استفاده