یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٦ - آغاز شالوده های عقلی در اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٢٣٦

حرکت در ساختمان اسلام، خطابه هفتم آیا دین ممکن است؟.

سه منبع معرفت.

سه منبع معرفت در قرآن:

تجربه درونی، تاریخ، طبیعت:

ص ١٤٧:

«تجربه درونی تنها یک منبع معرفت بشری است. به مدلول قرآن دو منبع دیگر معرفت نیز هست که یکی از آندو تاریخ است و دیگری عالم طبیعت.».

ملیگری یا ملیت پرستی:

اقبال و ملیت.

ص ١٦٢:

«رشد ملیگری ارضی با تأکیدی که درباره امری دارد که به نام مشخصات ملی خوانده میشود بیشتر به آن جهت گرایش داشته است که عامل پردامنه انسانی را در هنر و ادبیات اروپایی بکشد. در اسلام مسأله کاملًا صورت دیگری داشته است (وحدت اصل بشری). در اینجا فکر وحدت نه صورت یک مفهوم فلسفی داشته و نه به صورت یک رؤیای شاعرانه بوده است. اسلام همچون نهضتی اجتماعی، این فکر را عامل زندهای در زندگی روزانه مسلمانان قرار داده و از این راه به آهستگی و به شکلی نامحسوس آن را به ثمر رسانیده است.».

کلیت اسلامی:

در ص ١٧٨ میگوید از قول سعید حلیم پاشای ترکیهای رهبر حزب اصلاح دینی:

«همان گونه که ریاضیات انگلیسی یا نجوم آلمانی یا شیمی فرانسوی وجود ندارد اسلام ترکی یا عربی یا ایرانی یا هندی نیز وجود ندارد.

درست به همان گونه که کلیت حقایق علمی انواع گوناگون فرهنگهای علمی ملی به وجود میآورد که همه روی هم رفته معرفت بشری را نمایش میدهند، به همان طریق کلیت حقایق اسلامی نیز سبب پیدا شدن کمال مطلوبهای گوناگون ملی و اخلاقی و اجتماعی میشود.»