یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٦ - یادداشت احیاء تفکر اسلامی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ١٤٦

من یجدّد لها دینها» (قریب به این مضمون).

٤. مقصود از احیاء تفکر اسلامی احیاء طرز تفکر ما درباره اسلام است نه احیاء فکر اسلامی و لهذا عنوان موضوع احیاء تفکر اسلامی است نه فکر اسلامی (برخلاف عنوانی که خودمان قبلًا به اقتباس از اقبال انتخاب کرده بودیم) و به عبارت دیگر مقصود احیاء وجود لغیره فکر اسلامی است نه وجود فی نفسه آن. وجود هر چیز برای خود یک حکم دارد و وجودش برای ما حکمی دیگر که در این وجود، ما عامل اساسی هستیم.

این مطلب در تعبیرات اسلامی به نام احیاء سنت و اماته بدعت آمده است که در ورقههای «احیاء فکر دینی» صفحه ١ به مواد و مواردش اشاره کردهایم. پس معلوم میشود در متن دین این توجه بوده که در وجود لغیره فکر اسلامی احیاناً انحرافها و نارساییها و فرسودگیها پیدا میشود که نیاز به تعدیل و نوسازی و تکمیل پیدا میشود. اینکه علمای اسلام فرضیه مجدّد رأس مائه را پذیرفتند، دلیل بر این مطلب است.

٥. این عنوان [١] سه چیز را میرساند: اول اینکه من قائل به یک سیستم مخصوص بینش اسلامی هستم و اسلام را به صورت یک مکتب فکری و یک ایدئولوژی و دارای یک جهان بینی ایمان و اعتقاد دارم. دوم اینکه معتقدم که این سیستم فکری نیازمند به نوسازی و تجدید حیات و به اصطلاح رنسانس است. سوم که از کلمه «تفکر» استفاده میشود این است که این نیاز را در تلقی خودمان از اسلام احساس میکنم نه در متن اسلام.

٦. اینجا لازم است اولًا اشارهای به ارزش فکر برای انسان بکنم.

فکر و اندیشه یعنی کشف حقایق جهان به وسیله محاسبههای فکری بزرگترین شاخصه انسان است که حکما به همین دلیل انسان را حیوان