ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٩٠ - وجود اجتهاد از راه منابع در دوره دوم

الف ـ امام صادق ( ع ) فرمود : (( انما علينا ان نلقى اليكم الاصول و عليكم ان تتفرعوا (( ( سفينة البحار ١ / ٢٢ ) بر ما لازم است اصول احكام را بيان نماييم , و بر شما لازم است كه فروع تازه را به اصول پايه باز گردانيد .

ب ـ امام رضا ( ع ) فرمود : (( علينا بالقاء الاصول و عليكم التفريع ( اعيان الشيعه ١ / ٣٨٧ ) بر ماست بيان اصول ( احكام ) و بر شما تفريع است .

امر امامان به صادر كردن فتوا

دومين دليل بر مدعى , رواياتى است كه امامان در آنها به عالمان و بزرگان اصحاب خويش امر مى كردند كه براى مردم فتوا دهند . به نمونه هايى در اين باره اشاره مى كنيم : الف ـ زمانى كه امام على ( عليه السلام ) پسر عموى خويش قثم بن عباس را به عنوان فرماندار مكه برگزيد به او فرمود : (( أفت المستفتى و علم الجاهل )) استفتا كننده را فتوا ده و جاهل را تعليم كن . ( اسد الغابه . ( ١٩٧ / ٤

ب ـ امام صادق ( ع ) به ابان بن تغلب فرمود : (( اجلس فى مسجد المدينه و أفت الناس , فانى احب ان يرى شيعتى مثلك )) ( جامع الرواة ١ / ٩ و رجال نجاشى ترجمه ابان بن تغلب . (

در مسجد مدينه بنشين و براى مردم فتوا ده , زيرا من دوست دارم مانند تو در ميان شيعيانم ديده شوند .

ج ـ امام صادق ( ع ) در پاسخ كسى كه از مسح بر پارچه اى كه بر ناخن قطع شده اش قرار داشت پرسش نمود , فرمود : (( يعرف هذا و اشباهه من كتاب الله عز وجل ما جعل عليكم فى الدين من حرج امسح عليه )) ( وسائل ج ١ / ص ٣٢٧ / باب ٣٦ از ابواب وضو (

حكم اين مسأله و امثال آن از كتاب خداشناخته مى شود , در دستورات دينى رنج و سختى براى شما قرار داده نشده است و بر همان پارچه مسح نماييد .

پذيرش امام شيوه معاذ را در بيان فتوا

سومين دليل اين است كه فقيه بزرگ معاذ بن مسلم نحوى كه معاصر امام صادق ( ع ( بود مى گويد وى به من گفت : (( بلغنى انك تقعد فى الجامع فتفتى الناس , قلت : نعم واردت ان اسالك عن ذلك قبل ان اخرج : انى اقعد فى المسجد فيجيئنى الرجل