ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ١٩٦ - پيدايش سد باب اجتهاد و علل آن

١٣ ـ فراخوانى به بازگشايى باب اجتهاد .

١٤ ـ برپايى برخى از عالمان براى بازكردن درهاى اجتهاد .

معناى انسداد باب اجتهاد :

منظور از انسداد باب اجتهاد اين است كه كسى در مسائل فقهى حق اجتهاد ندارد و بر همه لازم است كه از فقهاى مذكور تقليد نمايند . و بعضى در اين نظريه راه افراط را پيموده اند و گفته اند هر كه از غير اينها تقليد و پيروى نمايد . زنديق و عمل آنها باطل و گرفتار آتش خواهد شد . ( به نقل از سيف الابرار المسلول على الفجار , نوشته محمد بن عبدالرحمان ملحتى ( ص ٨ ) و الواحدة الاسلاميه نوشته رشيد رضا , ص ( ٣٧

انواع اجتهاد از نظر اهل سنت :

اجتهاد از نظر دانشيان اهل سنت داراى چند نوع است كه عبارتند از :

١ ـ اجتهاد مطلق يا مستقل .

٢ ـ اجتهاد مطلق منتسب يا نيمه مستقل .

٣ ـ اجتهاد مقيد يا اجتهاد در مسائلى كه داراى نص نباشد .

٤ ـ اجتهاد در ترجيح .

٥ ـ اجتهاد در فتوا .

اجتهاد مطلق يا مستقل :

اجتهاد مطلق و يا مستقل از اجتهاد مجتهدى است كه داراى منابع و مبانى خاص و نظر مستقل باشد و تابع هيچ مجتهدى نباشد , مانند پيشوايان مذاهب چهارگانه اهل سنت : ابوحنيفه ( م ١٥٠ ) و مالك بن انس اصبحى و محمد بن ادريس شافعى و احمد بن حنبل شيبانى و يا پيشوايان مذاهب ديگر از اهل سنت كه در اين زمان داراى پيروانى نيستند , از قبيل عبدالرحمان اوزاعى ( م ١٥٧ ) و سفيان ثورى ( م ١٦١ ) و ليث بن سعد ( م ١٧٥ ) و داود بن على اصفهانى ( م ٢٣٧ ) و محمد بن جرير طبرى ( م ٣١٠ ) و يا جز اينها كه داراى مذهب خاص بوده اند . ابن عابدين حنفى اينگونه مجتهد را مجتهد در شرع ناميده است .