ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٣٥٠ - عوامل پيدايش اخباريگرى و گرايش به آن

تأليف كتب روايى , در عصر رواج اخباريگرى

در اواخر قرن يازدهم و خلال قرن دوازدهم كه حركت و جبهه گيرى اخباريگرى گسترش يافته بود , به اقتضاى طبع اخباريت , موفقيت خوبى نصيب جامعه علمى اسلام شد و آن اينكه شوق و نشاط زيادى درگردآورى احاديث و جوامع حديثى پديد آمد و بر اثر آن كتابهاى پر حجم و مبسوط ترى نسبت به كتابهاى پيشين تأليف گرديد , كه برخى از آنها را نام مى بريم :

الف ـ بحارالانوار , كه به همت و كوشش محدث توانا و فقيه بزرگوار , ملا محمد باقر مجلسى ( ١٠٣٧ ـ ( ١١١٠ تأليف گرديد .

اين كتاب , ابتدا به صورت بيست و پنج جلد بزرگ رحلى و سپس در صدو ده جلد وزيرى به چاپ رسيده است . مرحوم مجلسى , در ذيل هر حديثى كه نياز به تفسير و توضيح داشته به تناسب بيانى را آورده است . در اين كتاب احاديث متعارض نيز گردآورى شده و به چشم مىآيد .

ب ـ وسائل الشيعه الى تحصيل مسائل الشريعة , دومين مجموعه بزرگ حديثى است كه در دوران رواج اخباريت فراهم آمد و محدث جليل عالم بزرگوار شيخ محمد بن حسن بن على معروف به شيخ حر عاملى ( ١٠٣٣ ـ ١١٠٤ ) آن را تأليف كرده است .

كتاب ياد شده , ابتدا در شش جلد رحلى و سپس در بيست جلد وزيرى مكرر چاپ گرديده است و در بردارنده همه روايات كتب اربعه و نيز هفتاد كتاب ديگر است . مؤلف وسائل الشيعه در ترتيب و تنظيم ابواب و مباحث اين كتاب , ذوق و سليقه شايانى را به كار گرفته است , بطورى كه اولا , روايات را به ترتيب ابواب فقه ـ از طهارت تا ديانت ـ تنظيم نموده و ثانيا , اخبار متعارضه را جمع كرده و نيز وجوه جمع را بيان داشته است .

ج ـ الوافى , سومين مجموعه بزرگ روايى كتابى است كه توسط عالم جليل ملا محسن فيض كاشانى ( ١٠٠٧ ـ ١٠٩١ ) در زمينه اصول , فروع , سنن و احكام گردآورى شده است . مرحوم فيض كاشانى تلاش كرده است كه احاديث مربوط به هر بابى را از كتب چهارگانه جمع كرده و تحت عنوان مربوطه بياورد .

اين كتاب در سه جلد رحلى بزرگ به طور مكرر چاپ شده است . نويسنده آن شرحها و تعليقه هاى بسيار جالبى را بر آن افزوده و احاديث مشكل را تفسير كرده است .