ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٢٧٤ - ابن ادريس طلايه دار دوره پنجم

است ( يعنى طبقات و اسانيد را به هم مىآميزد ) و بر تصنيف او اعتمادى نيست , از جهتى صحيح و از جهتى ديگر باطل است .

اما اينكه او فى الجمله مخلط است , جاى شك و ترديد نيست . و اين ادعا به گونه واضح از رواياتى كه او آنها را از كتاب ابان بن تغلب گزينش نموده , و ذكر كرده , ظاهر مى شود , زيرا تعدادى از روايات از كسانى است كه امام صادق ( ع ) را ادراك نكرده بودند , چگونه ممكن است ابان كه در زمان حيات امام صادق ( ع ) وفات نموده از كسى كه يك يا دو طبقه از او متأخر است روايت نمايد ؟

ابن ادريس رواياتى از كتاب سيارى گزينش نموده و ذكر كرده و او را ياران امام موسى و امام رضا ( عليه السلام ) دانسته است كه در آن خلط واضح است . مقصود از سيارى ابوعبدالله احمد بن محمد بن سيار است كه او از ياران امام هادى و امام حسن عسكرى ( عليهما السلام ) بوده است . بر اين اساس ممكن نيست او از امام كاظم و امام رضا ( عليهماالسلام ) روايت نمايد .

علاوه اشكالى كه متوجه ابن ادريس مى گردد اين است كه او چگونه اين اخبار را پذيرفته , با اينكه او اخبار آحاد را قبول ندارد .

و اما اينكه محمود حمصى گفته است اعتماد بر تصنيفات او نيست , اين كلام قابل نقد بوده و اشكال پذير است , زيرا ابن ادريس از عالمان و انديشمندان بزرگ جهان اسلام است و تصنيفات او مورد اعتماد و اعتبار است , مگر در موردى كه نارسابودن آن ثابت شود . ( مقدمه سرائر / ص ١٣ )

شيوه ابن ادريس در طرح مباحث فقهى

ابن ادريس در طرح مباحث فقهى اجتهادى داراى روش و شيوه خاصى بوده كه به شرح ذيل بيان مى گردد :

الف ـ ابن ادريس در كتاب ارزشمند سرائر در ضمن مطرح كردن بحثهاى فقهى , نظر اجتهادى خود و مجتهدان ديگر ـ همانند شيخ مفيد و سيد مرتضى و شيخ طوسى ـ را بيان مى كرد , و حتى در بعض موارد به نظرات مجتهدان مذاهب ديگر نيز اشاره نموده و آنها را مورد بررسى قرار مى داد .

ب ـ ابن ادريس , همانند مجتهدان , هر مسأله اى را كه مطرح كرده , ابعاد مختلف آن