ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٢٤٠ - شيخ مفيد

آراى نادر ابن جنيد در اين دوره :

١ ـ عدم اعتبار اذن ولى در صحت نكاح باكره رشيده .

٢ ـ واجب شدن بنت مخاص در ٢٥ شتر .

٣ ـ عدم جواز اجرام پيش از ميقات حتى با نذر .

٤ ـ واجب بودن زكات در غير ظروف آن مانند : زيتون و روغن و عسل , هر گاه در زمينهاى عشريه باشند .

٥ ـ ثبوت ربا در معدودات .

٦ ـ ارث بردن زن از همه اموال شوهر , منقول و غير منقول از اراضى و غير اينها .

٧ ـ معتبر دانستن قياس منصوص العله .

٨ ـ عدم حرمت قضاى حاجت در رو به قبله و پشت به قبله .

٩ ـ جواز شستن خون با آب دهان ( رياض , ج ١ , ص . ( ٢٠

١٠ ـ پاك شدن پوست مرده با دباغى .

١١ ـ واجب نبودن وضو با غسل اعم از غسل واجب و مستحب .

١٢ ـ وجوب اعاده اعمال بر مخالف اگر مستبصر شود .

١٣ ـ وجوب شستن هفت مرتبه ظرفى كه سگ در آن آب خورده و تنها يك مرتبه بايد با خاك باشد .

شيخ مفيد :

ديگر مجتهدى كه تداوم بخش شيوه تدوين ابحاث فقه اجتهادى به گونه علمى و فنى در اين دوره شد , و از برجستگى و جايگاه خاصى برخوردار بود , انديشمند فرزانه مجتهد و عالم بزرگ ابوعبدالله محمد بن نعمان معروف به شيخ مفيد ( ٣٣٨ ـ ( ٤١٣ است .

او نيز مانند استادش ـ ابن جنيد ـ در تدوين فقه اجتهادى كوشش و تلاش نمود و تحولى را در اصول فقه پديد آورد و شيوه ها و عناصر خاصه استنباط را نسبتا تكامل بخشيد , به گونه اى كه عالمان بعد از او اين واقعيت را اعتراف نموده اند .

شيخ طوسى در كتاب فهرست مى گويد : (( شيخ مفيد , فقيهى بود كه در فهم و درك مسائل فقهى بسيار پيشرفته بود )) . و همو مى گويد : (( وى نزديك به دويست جلد كتاب