ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٠٧ - تفسير

بيان آيه ١٥٥

تفسير:

باز هم خداوند درباره كسانى كه در احد فرار كردند سخن ميگويد:

(إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ‌)- يعنى كسانى كه پشت بمشركين كردند (از قتاده و ربيع) و گفتند مراد كسانيند كه پس از عزيمت بمدينه فرار كردند (از سدى).

(يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ‌)- روز برخورد دو دسته (سپاه) دسته پيغمبر اكرم و اصحابش و ابو سفيان و همراهانش.

(إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ‌)- يعنى خواست ايشان را بلغزاند (از قتيبه) و گفته‌اند ازل و استزل بيك معنى است و بنا باين قول يعنى: لغزانيد ايشان را.

(بِبَعْضِ ما كَسَبُوا)- بواسطه بعضى از گناهان گذشته ايشان كه شومى آنها دامنشان را گرفت.

و گفته‌اند يعنى بواسطه محبت بغنيمت و حرص به بقاء در دنيا و زندگى دنيا- (از جبائى). وى گويد در اينجمله منع ميكند از سستى و آنچه موجب سستى در كارها ميشود.

و گفته‌اند: آنها را بلغزش انداخت بواسطه ترس از گناهان گذشته خود و از كشته شدن پيش از آنكه توبه كنند و مظالمى كه بگردن داشتند برطرف نمايند كراهت داشتند (از زجاج).

(وَ لَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ‌)- خداوند دوباره از عفو ياد ميكند تا گناهكاران طمع بيشتر در عفو الهى داشته و از يأس و نوميدى بدور باشند و گمانشان بخدا نيكو گردد.

(إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ‌)- معناى آن گذشت.

ابو القاسم بلخى گويد: در روز احد جز ١٣ تن با پيغمبر باقى نماندند كه ٥ نفر از