ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٧٣ - تفسير

بيان آيه ١٤٢- ١٤٣

لغت:

فرق بين تمنى و اراده اينست كه اراده از افعال قلوب است و تمنى همان قول گوينده است كه گويد كاش چنين و چنان بود و كاش چنين و چنان نبود.

و گفته‌اند تمنى معنى قلبى (و حالت خواهش درونى) است كه با اين گفته مطابقت داشته باشد ولى معنى صحيح همان اولى است.

تفسير:

چون خداوند مردم مؤمن را بجهاد ترغيب فرمود، اكنون بر اين سخن ميافزايد كه ببهشت نميرسيد مگر با آزمايش و امتحان و ميفرمايد:

(أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ): مراد استفهام انكارى است. يعنى اى مردم مؤمن گمان ميكنيد كه داخل بهشت خواهيد شد؟!( وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرِينَ‌): يعنى در حالى كه هنوز مجاهدان جهاد نكرده‌اند تا خداوند جهادشان را بداند و نيز صابران هنوز صبر خود بكار نبرده‌اند تا صبرشان در جهاد معلوم گردد.

و نيز ممكنست مراد اين باشد كه آيا گمان ميكنيد هنوز جهادى واقع نشده وارد بهشت خواهيد شد منتهى براى اختصار باين عبارت نقل شده و بنا بر اين تقدير عبارت چنين است: «و لما لم يكن المعلوم من جهاد الذى اوجب عليكم- يعنى هنوز جهاد واجب بر شما واقع و انجام نشده».

(وَ لَقَدْ كُنْتُمْ‌): يعنى اى اصحاب محمد ٦.

(تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ‌): آرزوى مرگ ميكرديد. اين جمله اشاره است بكسانى كه در جنگ بدر زنده مانده بودند و آرزوى شهادت داشتند ولى اكثر آنها در جنگ احد