ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢١٠ - تفسير

(يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ...) و لذا اينجا فقط دسته قائم و صفات آنها را ذكر كرده.

در جمله‌( (أُمَّةٌ قائِمَةٌ)) چند وجه است:

١- يعنى دسته‌اى بر اطاعت و امر حق ثابتند (از ابن عباس و قتاده و ربيع) ٢- يعنى دسته‌اى عادلند (از حسن و مجاهد و ابن جريح) ٣- قائم بر اطاعت حق (از سدى) ٤- تقدير چنين است: «ذو امة قائمه» يعنى صاحب راهى مستقيم (از زجاج) وى اين شعر نابغه را دليل سخن خود آورده:

و هل يأتمر ذو امة و هو طائع: كه امة در اين شعر بمعنى طريق است.

(يَتْلُونَ آياتِ اللَّهِ‌): (كتاب خدا- قرآن- را مى‌خوانند).

(آناءَ اللَّيْلِ‌): (ساعات و اوقات شب)- از حسن و ربيع- و گفته‌اند مراد دل شب است (از سدى) و گفته‌اند مراد وقت نماز عشاء است چون اهل كتاب نماز عشاء نمى‌خوانند. خداوند ميفرمايد: نماز عشاء مى‌خوانند كه نشانه اسلام آنهاست.

(از ابن مسعود).

و گفته‌اند مراد بين مغرب و عشاء است (از ثورى) و آن ساعتى است كه ساعت غفلت نام دارد.

(وَ هُمْ يَسْجُدُونَ‌): گفته‌اند مراد سجده معمول در نماز است در اينصورت معنى چنين ميشود: «و هم مع ذلك يسجدون» يعنى علاوه بر تلاوت قرآن سجده هم ميكنند.

و او براى عطف جمله دوم بر جمله اول است.

و گفته‌اند مراد از سجده نماز است كه از نماز بسجده تعبير كرده است به اين جهت كه سجده مهمترين اركانى است كه تواضع را ميرساند (از زجاج و فراء و بلخى) و دليل آنها اينست كه واو براى حال است يعنى آيات قرآن را مى‌خوانند در حالى كه سجده ميكنند يعنى در سجده قرآن مى‌خوانند و خواندن آيات در سجده نيست پس مراد از سجده نماز است.