ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٧٩ - تفسير

چرا بآيات خدا كافر ميشويد.

لفظ استفهام است ولى مراد توبيخ ميباشد زيرا سؤالى است كه آنها را از عذر آوردن عاجز مينمايد. گويا ميگويد: اگر ميتوانيد عذر خود بگوئيد (و نخواهيد توانست.)( وَ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلى‌ ما تَعْمَلُونَ‌): يعنى خداوند اعمال شما را حفظ ميكند و آنها را شماره مينمايد تا پاداش آنها را بشما باز دهد.

و گفته‌اند يعنى خداوند باعمال شما عالم است.

و اينكه در يك جا فرموده‌( يا أَهْلَ الْكِتابِ‌) و در جاى ديگر فرموده‌( قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ‌) براى اينست كه در اولى چون مى‌خواهد آنها را بايمان بخواند بقصد نرمى و لطف ايشان را مورد خطاب قرار داده و در دومى از خطاب بايشان خوددارى كرده. و بوسيله پيغمبر بآنها خطاب ميكند براى تحقير ايشان كه شايسته خطاب نيستند از آنجا كه مردم را از حق باز گردانيدند.

(قُلْ‌): بگو اى محمد.

(يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ‌): يعنى چرا مؤمنان را از اسلام كه دين و راه خداست باز ميگردانيد. در چگونگى بازگرداندن از ايمان چند وجه ذكر شده:

١- يهود اوس و خزرج را با تذكر بگذشته‌ها و مفاخر و جنگهاى جاهلى مغرور ميكردند و غرورشان را بر ميانگيختند تا آنها را بعصبيت جاهليت برگردانند (از زيد بن اسلم) باين معنى مراد فقط يهود است.

٢- آيه درباره يهود و نصارى است و مراد اينست كه چرا با تكذيب پيغمبر مردم را از دين بر ميگردانيد با اينكه صفات او در كتاب آسمانى هست (از حسن) ٣- با تحريف كتب (از اصم)( تَبْغُونَها عِوَجاً): يعنى ميخواهيد راه خدا را از طرف حق منحرف كنيد گويا ميگويد: با شبهه‌هايى كه بر مردم وارد ميسازيد مى‌خواهيد مردم را گمراه كنيد.