ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٠٥ - تفسير

(وَ لِيَبْتَلِيَ اللَّهُ ما فِي صُدُورِكُمْ‌)- يعنى خداوند آنچه را كه در دل داريد بوسيله اعمال خودتان آزمايش ميكند زيرا آنچه را بعلم غيب ميدانست با اعمال شما بطور شهود ميداند زيرا مجازات فقط بر چيزهايى داده ميشود كه از روى مشاهده دانسته شود نه بر اعمالى كه ميداند انجام خواهد داد ولى هنوز بدان عمل نشده (از زجاج) و گفته‌اند يعنى: خداوند با شما همانطور عمل ميكند كه: امتحان كنندگان عمل ميكنند.

و گفته شده كه اين جمله عطف است بر جمله‌(ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ‌) و( لِيَبْتَلِيَ اللَّهُ ما فِي صُدُورِكُمْ» وَ لِيُمَحِّصَ ما فِي قُلُوبِكُمْ‌)- يعنى تا خالص گرداند آنچه در دل شماست.

گفته‌اند: اين جمله خطاب بمنافقين است، يعنى پيغمبر شما را بخروج بطرف ميدان جنگ امر ميكند ولى شما بيرون نميرويد و به اين وسيله دشمنى شما با مسلمين واضح ميگردد و اسرارتان منكشف ميشود در نتيجه مسلمين شما را از خود نميشمرند.

و گفته‌اند، مراد اينست كه: تا اولياء خدا آنچه را در دل داريد آزمايش كنند.

و گفته‌اند: جمله عطف است به «امنة نعاساً» يعنى تا در اين احوال موافقت دل شما با ظاهر و زبان شما روشن شود و دلتان را با نشان دادن عجايب كارهاى خود از شك پاك گرداند.

و نيت‌هايتان را خالص گرداند. و البته اين تمحيص و تخليص مخصوص مؤمنان است نه كافران.

(وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ)- يعنى خداوند براى اين امتحانتان نميكند كه آنچه در دل داريد بداند زيرا آنها را از قبل ميداند بلكه براى اين امتحانتان ميكند كه اسرار شما بر ملا شود و جزاء شما بر اعمالى كه از شما بظهور رسد بوده باشد نه بر چيزى كه هنوز انجام نداده و خدا ميداند.