ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٠ - مورد و شأن نزول

امتم بر آنها پيروزى خواهند يافت. پس اى مسلمانان شما را مژده باد.

مسلمانان از اين گفتار خدا را سپاس گفتند كه وعده‌اى راست بما داده شد و خداوند وعده داد ما را كه پس از تنگى و سختى يارى و پيروزى بما عنايت فرمايد.

ولى منافقان گفتند آيا از اين آرزوهاى پوچ و وعده‌هاى باطل كه بشما ميدهد تعجب نميكنيد كه بشما ميگويد كه از مدينه و يثرب كاخهاى حيره و مدائن كسرى را مى‌بيند و فتح آنها را بشما وعده ميدهد در حالى كه شما از ضعف و عجز خندق ميكنيد و قدرت مبارزه و مواجهه با دشمن نداريد پس (در اين موقع) قرآن نازل شد كه:

(وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ ...)

يعنى چون منافقان و آنان كه دلشان مريض است (بمرض كفر و نفاق) ميگويند خدا و رسولش جز وعده دروغ بما نميدهند. و بعد( (قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ ...)) را نازل فرمود چون خداوند سبحان كيدها و نقشه‌هاى اهل كتاب را برسول اكرم ياد كرد طريق احتجاج و بحث با ايشان را بوى باز نمود كه در هنگام سؤال و جواب با ايشان چگونه پاسخ دندانشكن بايشان دهد و در اين باره ميفرمايد:

(قُلِ‌)- (بگو) اى محمد ٦( اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ‌)- يعنى اى آنكه مالك هر ملك (يعنى دارايى) و هر ملك (يعنى سلطنت) هستى كه هر مالكى جز تو در مسير نيستى قرار دارد و هر پادشاهى غير از تو فنا مى‌پذيرد.

زجاج گويد يعنى: مالك همه بندگان و آنچه دارا هستند.

و نيز گفته‌اند يعنى: مالك امر دنيا و آخرت.

مجاهد و سعيد بن جبير گويند: مالك نبوت.

(تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ)- يعنى بهر كه خواهى سلطنت دهى. در اينجا جمله‌اى محذوف و در تقدير است تؤتى الملك من تشاء ان تؤتيه يعنى بهر كه خواهى پادشاهى دهى پادشاهى ميدهى.

(وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ)- و سلطنت را باز مى‌ستانى از هر كس بخواهى يعنى‌