بى ترديد سلامت جسمانى انسان كه متوقف بر دانش پزشكى است و سلامت روانى انسان كه متوقف بر دانش روان شناسى است و هكذا ساير علوم در «هدايت به سوى كمال و سعادتِ جامعِ جاويد» نقش دارد. اگر مقصود ايشان «كمال و سعادتِ جامعِ جاويد» خاصى است كه تنها دين، تأمين كننده آن است و شامل «كمال و سعادت» در ابعاد ديگر حيات مادى و معنوى انسان نمى‌شود، پس اين ادعا عين ادعاى نظريه مخالفان دين اكثرى است كه دين فقط در ساحت يا ساحت‌هاى خاصى عهده دار رفع نياز بشر است و نبايد پاسخ همه سؤالات و نيازهاى خود را از دين تمنا كرد.

سوم آنكه ايشان بر خلاف مفسران بزرگ شيعه و سنى مدعى است، لفظ «شى‌ء» در اين دسته از آيات و روايات اطلاق دارد و شامل همه چيز مى‌شود. آيا درباره نتايج ادعاى بزرگ خود تأمل كرده است؟ عالمان بزرگ در طول تاريخ مى‌دانستند كه اين ادعايى گزاف و غير قابل اثبات است، از اين رو، آن را مختص به علوم دينى كردند. بنده اين نكته مهم را با ذكر منابع فراوان تفسيرى يادآور شدم، ولى آقاى ابوالحسنى هيچ اشاره‌اى به رأى مفسران ندارد و بر رأى غريب خود پاى مى‌فشارد.

١١. آقاى ابوالحسنى كوشيده است با بيان آيات و رواياتى ثابت كند كه ائمه اطهار(ع) در مقام ثبوت داراى «دانش گسترده و بى‌پايان به كتاب خدا و احكام و معارف الهى» بودند (١١٣) و از سوى ديگر، در مقام اثبات، «همه چيز از جانب خداوند به پيامبر و ائمه(عليهم السلام) ابلاغ و توسط آنان براى مسلمانان بيان شده است» (١١٤) و به زعم خود با ذكر اين دسته از آيات و روايات، نظريه دين اكثرى را ثابت كرده است.

پاسخ: براى اثبات نظريه دين اكثرى، سه ادعا بايد ثابت شود: نخست آنكه قرآن و اهل بيت(ع)، داراى همه علوم و دانش‌ها هستند. دوم آنكه قرآن و اهل بيت(ع) همه علوم و دانش‌ها را به مسلمانان ابلاغ كردند. سوم آنكه هر آنچه

(١١٣) همان، ص٣١٣.
(١١٤) همان، ص٣١٥.