به نظر مى‌رسد اين واژه در قرآن به معناى جمع‌شدن به كار رفته است؛ كاركرد قرآنى ريشه «نشز» و روايات ناظر به آيات، اين برداشت را تأييد مى‌كند. تنها اشكال اين برداشت از نشوز اين است كه چگونه قرآن واژه‌اى را در معنايى به كار مى‌برد كه پيش از آن كسى چنين كارى را انجام نداده است؛ زيرا كه در باره ديگر واژگان كه قرآن آنان را در معانى جديد به كار مى‌برد، بين معانى جديد و قبلى رابطه معنايى وجود دارد مثل واژگان صوم، صلاة، حج و ... اما بين معانى ارتفاع و بلندى، و جمع شدن هيچ تناسبى برقرار نيست. اين اشكال پاسخى در خور دارد كه در اين مختصر نمى‌گنجد و ناچار بايد در مقاله‌اى ديگر به تبيين و پاسخ بدان پرداخت.

كاربرد قرآنى ريشه «نَشَزَ»

با تحليل و بررسى آياتى كه در آنها اين واژه به كار رفته است، مى‌توان نتيجه گرفت كه ريشه «نشز» در قرآن به معناى جمع شدن به كار رفته است، نه ارتفاع و بلندى، و اما تفصيل اين ادعا:

آيه اول: {يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُواْ فىِ الْمَجَالِسِ فَافْسَحُواْ يَفْسَحِ اللَّهُ لَكُمْ وَ إِذَا قِيلَ انشُزُواْ فَانشُزُواْ يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ.} (٢٥)

به نظر مى‌رسد كه بين دو واژه «نشوز» و «افساح» تقابل است. اما افساح چيست؟ ديدگاه لغويان از اين قرار است:

١. الفساحة: السعة في الارض ... و الرجل يفسح لأخيه في المجلس: يوسّع عليه. (٢٦)

(٢٥) مجادله، آيه١١.
(٢٦) فراهيدى، العين، ج٣، ص١٤٨.