فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٨ - عقد تورق براي تأمين نقدينگي از منظر فقهاى اماميه محمد نقى نظرپور
با اين همه، عقد تورق اصلاً از حيل ربا نيست؛ زيرا در هيچ كدام از روايات مربوط به حيل ربا، اين عقد ذكر نشده است. علاوه بر اين تورق روش متداول تجار و بازرگانان است، به اين صورت كه كالا را نسيه از توليد كننده مىخرند و به مشتريان خود به مقدار تقاضايشان نقداً مىفروشند. تنها چيزى كه توهّم حيله بودن اين عقد را ايجاد مىكند، آن است كه دو بيع نقد و نسيه در زمان واحد صورت مىگيرد؛ امّا چون طرفهاى دو معامله، مختلفاند و امكان قبض و اقباض مثمن(مبيع) وجود دارد و ساير شرايط معتبر در عقد بيع، موجود است، كوتاهى زمان بين دو معامله نمىتواند موجب بطلان يا حيله بودن آن شود. همچنين براى جلوگيرى از صورى شدن عقد تورق در سيستم بانكى، مىتوان از تجارب ديگر بانكهاى اسلامى استفاده كرد.
٢. روايت يونس شيبانى:
عن محمد بن الحسن الصفار، عن محمد بن الحسين بن أبى الخطاب، عن محمد بن إسماعيل بن بزيع، عن صالح بن عقبة، عن يونس الشيبانى، قال: قلت لأبي عبد اللّه(ع): الرجل يبيع البيع والبائع يعلم أنه لا يسوي والمشتري يعلم أنّه لا يسوي إلاّ أنّه يعلم أنه سيرجع فيه فيشتريه منه. قال: فقال: يا يونس ان رسول اللّه (ص) قال لجابر بن عبد اللّه: كيف أنت إذا ظهر الجور وأورثهم الذل ، قال: فقال له جابر: لا بقيت إلى ذلك الزمان، و متى يكون ذلك بأبي أنت وأمي؟ قال: إذا ظهر الربا يا يونس وهذا الربا فإن لم تشتره رده عليك؟ قال: قلت: نعم، قال: فلا تقربنّه فلا تقربنه؛ (٥٩)
يونس شيبانى مىگويد: به امام صادق(ع) گفتم شخصى بيعى را انجام مىدهد، در حالى كه بايع و مشترى هر دو مىدانند كه تسويه نخواهد شد، اما مىدانند كه برمىگردد و دوباره آن كالا را به فروشنده مىفروشد.
(٥٩) حر عاملى، وسائل الشيعه، ج١٨، ص٤٢، ح٥.