فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩١ - معرفى كتاب «دائرة المعارف فقه مقارن» سيد فريد حاجى سيد جوادى

ايجاب مى‌كند تأثير زمان و مكان در احكام لحاظ شود؛ زيرا بر اثر دورنگرى است كه شرايط هزاران سال بعد نيز در گستره احكام ديده خواهد شد.

در بررسى نحوه تأثير زمان و مكان در استنباط احكام شرعى، مباحث زير مورد توجه قرار گرفته است:

١. زمان و مكان و تأثير آن در استنباط

اين مبحث با عناوين ذيل پى جويى شده است:

الف) مراد از زمان و مكان و مقصود از تأثير آنه

ب) تأثير زمان و مكان از منظر بزرگان فقه

ج) قلمرو تأثير زمان و مكان

د) گونه شناسى تأثير زمان و مكان

هـ ) نتايج تأثير

٢. شبهات و سؤالات

الف) مخدوش شدن جاودانگى احكام اوّليه اسلام

ب) مصلحت محورى و مصالح مرسله

ج) عرف محورى و عرفى شدن دين

نتايج تأثير:

نتايج قايل شدن به تأثير زمان و مكان در ابعاد مختلف جامعه اسلامى، از اين قرار است:

١. حلّ تعارض ظاهرى موجود در سيره نظرى و عملى ائمه (عليهم السلام)

يكى از روش‌هاى حل تعارض ظاهرى ميان روايات و دستيابى به جمع عرفى و دلالى، اين است كه استعمال هر روايت جداگانه بررسى شود. با فرض صدور و جدى بودن استعمال در هر دو روايت، دانسته مى‌شود كه هريك از آن دو مربوط به