اين دو اسلوب درعين حال كه حكايت از شكل و صورت بيان ادلّه فقهى شيخ دارند، روش هاى استنباطى وى نيز محسوب مى‌شوند؛ زيرا واضح است كه هرگونه استدلال و اقامه دليل را كه فقيه براى حكمى شرعى بيان داشته است، نمى توان مبناى استنباط وى نيز قلمداد كرد واين امر درمورد اسلوب سوم استدلال هاى شيخ بيشتر روشن مى‌شود.

اهميّت و ويژگى اجتهاد شيخ آن است كه وى توانست دو اسلوب فوق را با يكديگر در آميزد و درتمام فقه جارى سازد. اين امر از مهم ترين ابتكارات شيخ در فقه استدلالى است ودرواقع او بود كه با اخذ نقاط مثبت روش هاى پيشينيان به فقه تطوّر و اعتلا بخشيد. كتاب هاى مبسوط و خلاف نمودى از همين ابتكار و نوآورى شيخ مى‌باشند.

٣. فقه استدلالى مدافعى. با قدرى تسامح درتسميه، مقصود روشى است كه شيخ در دفاع از مذهب اماميّه در مقابل مذاهب فقهى عامّه اتخاذ كرده و به وسيله آن به مناظره و استدلال برآراء اماميه و نقض اقوال عامّه مى‌پردازد. مادّه استدلال وى دراين روش امورى مانند روايات عامّى است كه مورد قبول شيخ نيستند؛ امّا براى اقناع و احتجاج برخصم، مجبور است از آنها بهره جويد.

ويژگى بارز شيخ دراين روش، تسلّط عميق او برمبانى فقهى عامّه، به ويژه روايات آنان و نيز قدرت مجادله و مناظره با آنان است.

درمورد ساختار وشاكله اين اسلوب، درفصل مبانى شيخ و نيز در بررسى كتابهاى فقه تطبيقى وى، بيشتر صحبت مى‌كنيم.

امّا محور دوم از مراحل بررسى شيوه فقه استدلالى شيخ ـ يعنى مبانى و اصول فقهى وى كه بيشتر جنبه محتوايى دارد تا روش شناسى ـ درادامه مباحث و در فصلى مستقل پى خواهد آمد.