آية اللّه‌ بروجردى و امام خمينى هردو، از مقبوله عمربن حنظله همان نتيجه اى را گرفته اند كه با صرف نظر از راويان و براساس نگاه عقلانى ـ تاريخى به دست آورده اند. ازديدگاه اين دو اصولى دقيق، مقبوله عمربن حنظله به شهرت هاى فتوايى اصحاب زمان امامان(ع) نظر دارد و در پى اثبات حجيت براى آنهاست. اين دو فقيه، شهرت هاى فتوايى اصحاب فتاواى متلقات از امامان(ع) مى‌خوانند و براين باورند كه اين شهرت ها به نسل‌هاى بعد منتقل شده و سرانجام به قدما رسيده اند و آنها اين فتاوى را دركتاب هاى خود ذكر كرده و به آن فتوا داده اند.

بدينسان شهرت هاى قدما همان شهرت هاى زمان امامان(ع) است كه تا آن زمان تداوم يافته و محفوظ باقى مانده اند. توضيح بيشتر را با بحثى كه در زير ارائه مى‌كنيم، پى مى‌گيريم.

درمقبوله عمربن حنظله آمده است:

خذ بما اشتهر بين أصحابك و دع الشاذ النادر؛ فإن المجمع عليه لاريب فيه. (٣٦)

براى تبيين بهتر ابعاد نگاه اين دو شخصيت به مقبوله، به تقسيم بندى و عرضه ساير نگاه ها به مقبوله، مى‌پردازيم. بى گمان دريك بررسى تطبيقى از اين دست، جايگاه و عمق سخن دو شخصيّت ياد شده، بهتر آشكار مى‌شود. درمورد مقبوله عمر بن حنظله دو ديدگاه كلّى به چشم مى‌خورد:

١. نگاه اصلى مقبوله به اجماع يا شهرت روايى است.

٢. نگاه اصلى مقبوله به شهرت فتوايى است.

ديدگاه اوّل را گروهى از اصولى ها پذيرفته اند؛ ازجمله مرحوم نايينى، مرحوم خويى و شهيد صدر.

(٣٦) مستدرك الوسائل، ج١٧، ص٣٠٢ـ٣٠٣؛ كتاب القضاء، ابواب صفات القاضى، باب٩، حديث ١و٢.