متلقات، شهرتى قابل تصوّر است كه موجب حدس نسبت به رأى معصوم نشود؟! اگر پاسخ مثبت است ديگر نمى توان تمام شهرت هايى را كه درحوزه مسائل متلقات شكل گرفته اند حجت به شمار آورد؛ بلكه تنها يك قسم حجت است و آن قسمى است كه از آن بتوان رأى معصوم(ع) را حدس زد.

پاسخ: شرطى كه امام خمينى ارائه كرده مستدلّ و قابل اثبات است. وى با توجّه به دو نكته، به شرط يادشده توجه نشان مى‌دهد:

١. قدما دردايره كتاب‌هاى اصول متلقات، همواره به آنچه ذكر كرده اند، فتوا نداده‌اند؛ بلكه گاه صرفا مضمونى را دركتب خويش ارائه كرده اند.

اين نكته درنهايت متانت است. دأب قدما ـ يا برخى از آنها ـ اين نبوده كه به مضمون هر آنچه دركتاب هاى خود آورده، فتوا دهند. غير از امام خمينى عالمان ديگر نيز اين ديدگاه را ارائه كرده اند. مثلا صاحب جواهر، نسبت به نهايه شيخ طوسى مى‌گويد:

نهايه، كتابى نيست كه به منظور درج فتوا و عمل به آن، نگاشته شده باشد. (٣١)

امام خمينى درموردى مى‌گويد:

ظاهر اين است كه علم الهدى، شيخ الطايفه و ابن زهره مضمون را از باب روايت واحتجاج برعامّه آورده اند. (٣٢)

امام خمينى با توجّه به ا ين حقيقت، شهرت قدما را هنگامى كاشف مى‌داند كه آنها خود، مضمونى را كه آورده‌اند، پذيرفته باشند.

وى مى‌گويد:

هرگاه حكمى ميان قدما مشهور شده باشد و مورد پذيرش آنها قرار گيرد، كاشف از وجود دليل معتبرى است. (٣٣)

(٣١) جواهر، ج١، ص٨٥.
(٣٢) بيع، ج١، ص٢٤٧.
(٣٣) انوار الهدايه، ج١، ص٢٦٢.