فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٦ - تحريرى نو از نظريۀ شهرت در اصول متلقّات آية اللّه بروجردى احمدمبلّغى
د) قيود و شروط
با توجه به اين كه اعتبار شهرت فتوايى قدما ناشى از بهره مندى از عنصر كشف است و جريان پذيرى كشف امرى دل خواهانه نيست و حصول اطمينان توسط شهرت با اعتبار درست نمى شود. بايد ديد آيا جريان پذيرى كشف توسّط شهرت مقيّد به قيود و شروطى نيست؟ آيا مىتوان پذيرفت كه هر شهرت از سوى قدما بدون هرقيد و شرط رأى معصوم(ع) را پيش رو مىنهد؟
آية اللّه بروجردى درپاسخ به اين سؤال سخنى جز دو نكته سربسته ارائه نكرده است.
يكى همان نكته اى است كه قبلا از او گذشت مبنى براين كه برخى از فتاواى قدما فتاواى متلقات غير واضح هستند و اجتهاد درآنها راه پيدا كرده است يا دست كم درمعرض اجتهاد قرار دارند و ديگر اين كه وى درآخر مبحث شهرت، حصول اطمينان توسط شهرت را امرى ساده و در دسترس نمى داند. بعد از تصريح به حجيت شهرت دراصول متلقات مىگويد:
باوصف آنچه گذشت نمى توان به صرف تحقق شهرت از سوى قدما دل خوش داشت و نبايد به هرشهرت درهرمسأله تمسك جست؛ بلكه درنگ در موارد مختلف و تأمل درهريك به مقتضاى آن واجب است و بايد دراين موارد بعد از تتبع كامل دركلمات و تدبّر دقيق درآنها حكم كرد. (٢٩)
امام خمينى دراين زمينه، بازتر و شفاف تر سخن گفته است:
دليلى برحجيت شهرت فتوايى تاوقتى كه حدس به قول معصوم(ع) را موجب نشود، نيست. (٣٠)
عمق سخن امام خمينى را باطرح اين سؤال پى مىگيريم كه تأكيد برضرورت فراهم آمدن شرايط حدس را اصوليان نسبت به شهرت واجماع عادى ذكر كرده اند، پرسش اين است طرح آن، نسبت به شهرت در دايره اصول متلقّات آيا بى معنا نيست؟! آيا درمسائل
(٢٩) التقريرات، ج٢، ص١٤٩.
(٣٠) انوار الهدايه، ج١، ص٢٦٣.