ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢ - بهشت و دوزخ

و شخصيت در سيلگاه عوامل و رويدادهاى مبهم و مخالف ، مساوى نابود ساختن حيات و شخصيت است آيا نگهداشتن اين دو پديدهء اصيل از موانع و عوامل مزاحم طبيعت و آدميان انسان نشناس ، شبيه به نگهداشتن شعلهء چراغ فتيله اى در هواى طوفانى نيست درست است كه حيات و شخصيت آدمى ساختهء خداوندى است و هيچ انسانى در ساختن حيات و نطفهء اصلى شخصيتش كمترين قدرت و اختيارى ندارد ، ولى هيچ انسان آگاه و خردمند ، ترديد ندارد در اين كه حفظ و ادامه حيات و شخصيت و رنگ آميزى آن دو با كيفيت مطلوب در اختيار آدمى است . اين حفظ و ادامه چنانكه گفتيم در مجراى هزاران عوامل مبهم و مخالف و بيطرف صورت مى گيرد .
لذا بايستى عوامل مخالف را در اين تكاپو حذف و عوامل موافق را انتخاب و موضوعات بيطرف را به سود عوامل موافق توجيه نموده از امكان قرار گرفتن آنها در معرض مخالفت با عوامل موافق جلوگيرى كرد . اينست معناى جملهء امير المؤمنين عليه السلام كه مى گويد : « آن كس كه بهشت و دوزخ را در پيش رو دارد ، از بازيچه‌ها و اميال و آرزوهاى دور و دراز و بىتفاوتىها رويگردان است . زيرا آدمى با رها ساختن عنان خود طبيعى ، شخصيتى جز من سرگردان نمى تواند داشته باشد .
با حذف و انتخابى كه متذكر شديم ، شخصيت انسانى از ناچيزترين حركت تا اساسىترين هدفها و تكاپوهاى حياتى در بنيانگذارى ابديت ، فعاليت مى كند و با اين جريان است كه زندگى در مسير هدف اعلاى خود به حركت درمى آيد .
اصول كلى آن عوامل كه بايد حذف و مورد چشمپوشى قرار بگيرند عبارتند از : خودخواهى در اشكال گوناگونش ، ستمگرى در هر لباسى كه امكانپذير است ، مهار نكردن هوى و هوس و لذتهاى حيوانى كه مزاحم حركت كمال روح مى باشند .