ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٤ - اختلاف مردم در بهره بردارى از رزق

( « وَالله فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ » ) [١] ( خداوند بعضى از شما را در بارهء روزى به بعض ديگر برترى داده است . ) ( « أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا » ) [٢] ( ما معيشت آنان را در اين زندگانى دنيوى ميان آنان تقسيم كرديم . ) منشأ اختلاف انسانها در بهره بردارى از رزق و مواد معيشت عبارت است از اختلافات فراوانى كه انسانها در موقعيت زندگى خود دارند . ما بعضى از عوامل اختلاف را در اينجا متذكر مى شويم : ١ - اختلاف محيطهاى طبيعى ، مانند چگونگى زمينها از نظر بازدهى محصول ، كمى يا فراوانى آبهاى زمينى و بارانها و تفاوت محيطها از نظر معادن و غيره .
٢ - اختلاف محيطهاى اجتماعى از نظر قوانين و رسومى كه در آنها حكمفرما است .
٣ - اختلاف هر يك از انسانها از جهت كوتاهى و درازى عمر و بيماريها و تندرستيهاى جسمانى .
٤ - اختلاف در هوش و استعداد و تفكرات و نيروهاى جسمانى و روانى و آمادگى براى فراگيرى كار بغرنج كه باعث مى شود هر كارى از دست هر انسانى ساخته نشود ، در صورتى كه كارها از نظر مفيدبودن داراى ارزشهاى گوناگونى مى باشند ، كه در نتيجه اختلاف در مزد و بهره بردارى از مواد معيشت مطابق اصل عدالت بروز مى كند . اين اختلاف در كتاب اصول علم اقتصاد چنين توضيح داده شده است : « اگر در طى تعيين ارزش كالاها ، زمان كارى را كه پيشه وران مختلف

[١] النحل آيه ٧١
[٢] زخرف آيه ٣٢