ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩ - بهشت و دوزخ

در اين دنيا ديده و شنيده شده است ، بيان ميكند ، ولى چون مقصود حقيقى اينست كه لذائذ بهشتى بالاتر از گنجايش موجوديت آدمى در اين دنيا است ، مى توان گفت : ناتوانى چشم از ديدن و گوش از شنيدن لذائذ بهشتى كه در روايت آمده است ، بعنوان مثال و به منظور قابل فهم ساختن براى اكثر انسانهاست كه همواره با محسوسات سروكار دارند .
توضيح اين كه - وقتى كه يك انسان در راه عمل به عدالت ، همهء اميال و آرزوهاى خود را زير پا مى گذارد و از گردنه‌هاى مهلك خودخواهىها مى گذرد ، درست است كه لذتى فوق همهء لذائذ مادى در درون خود درمى يابد ، ولى مى دانيم كه اين لذت عالى در كالبد محدود مادى و در ميدان تنگى كه فعاليت روح در آن انجام مى گيرد ، بروز مى كند . يعنى لذت طبيعى رفتار عادلانه همان است كه به عنوان اثر عدالت در ميدان فعاليت روح ، كه بدن است به وجود مى آيد ، و لكن اثر ماوراى طبيعى عمل به عدالت نمى تواند در آن ميدان تنگ و محدود بگنجد . اين نتيجهء ملكوتى كه به عنوان پاداش بهشتى در قرآن آمده است ، قابل تحقق در قلمرو ماده و ماديات نمى باشد .
همچنين است كيفرهاى دوزخى كه با مشقتها و شكنجه‌هاى اين زندگى قابل مقايسه نمى باشد .
٣ - در قرآن مجيد مقدارى از عوامل لذت مادى مانند شراب طهور ، ظروف با ارزش ، ميوه‌ها ، حور و قصور . . . نام برده شده است كه در بهشت نصيب مردم با تقوى خواهد گشت .
بايد در نظر گرفت كه معانى اين عوامل لذت مادى ، آن مفاهيم نيست كه ما در اين دنيا مى شناسيم ، بلكه حقايقى هستند كه فوق هضم و دفع و تكرار و حركت و سكون و ساير عوارض جسمانى مى باشند ، اگر چه الفاظ شراب و ظرف و ميوه و حور و قصور قابل تطبيق بر آنها مى باشند . براى فهم