ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٢٢ - مقدمه اى براى توضيح علمى كار در جريان حيات و پديدههاى آن

آمده ، عينيتى ندارد ، بلكه چنانكه گفتيم آثار و نقشهايى است كه مختصات اجزاى ماشينى بوسيلهء گردش چرخ نمودار كرده است . اين مثال را در بعد درونى كار هم مى توان تصور نمود : كارگاهى را در نظر مى گيريم كه داراى صدها فعاليت گوناگون است ، و اين فعاليتها با زدن كليد برق شروع مى شود در اين صورت يك ارادهء درونى براى زدن كليد برق كفايت مى كند كه صدها فعاليت به جريان افتد و آن اراده هيچ گونه تجسمى در ماشينآلات و محصول ندارد ، مانند مقدار زمانى كه در امتداد آن فعاليتها و صدور محصول گذشته است .
مقدمه اى براى توضيح علمى كار در جريان حيات و پديده‌هاى آن در قلمرو معرفت و جهانبينى علمى بدون مراعات يك اصل ضرورى ، جز شناختهاى ناقص كه گاهى هم مانع پيشرفت شناسائىهاى لازم مى باشند ، نتيجه اى گرفته نمى شود . اين اصل عبارت است از اصل ارتباط در شناخت ، معناى آن بطور روشن اينست كه براى شناخت لازم و كافى يك موضوع بايستى آن را در حال ارتباط با ديگر موضوعات و پديده‌ها كه رابطهء منطقى با آنها دارد ، مورد بررسى و شناخت قرار داد ، زيرا تفكيك و جدا كردن يك موضوع از ديگر موضوعات و پديده‌هاى مربوط به آن ، چهره اى ناقص از آن را در ديدگاه ما قرار مى دهد . يك مثال روشنى را در نظر مى گيريم : برگ سبز و با طراوت را از درخت مى چينيم و آن گاه آن برگ را در مجهزترين و دقيقترين آزمايشگاه براى شناسائى مورد بررسى قرار مى دهيم . در اين تحقيقات آزمايشگاهى ممكن است اجزاء و خواص و كيفيتهاى فراوانى از برگ را بشناسيم ، ولى موضوعى را كه ما شناخته‌ايم برگى است كه از شكوفهء متصل به شاخه و ساقهء درخت و مواد تغذيهء زمينى و جريان آب و تماس با هوا و اشعهء آفتاب بريده و جدا است . با اين فرض ، قطعى است كه ما همهء موجوديت برگ را