ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١١ - بهشت و دوزخ

را لقاء اللَّه ( ديدار خداى تعالى ) و رضوان اللَّه ( رضاى خداى تعالى ) معرفى مى كند . جاى ترديد نيست كه اين نتيجه و پاداش با هيچ امتياز و لذتى قابل مقايسه نيست . اين كه مى گوئيم : با هيچ امتياز و لذتى قابل مقايسه نيست براى اينست كه « لقاء اللَّه » و « رضوان اللَّه » عبارت است از ورود روح به جهان ملكوت ربانى كه همهء امتيازات و لذائذ عالم هستى مانند سايه هائى هستند كه در برابر خورشيد آن جهان محو و نابود مى گردند . در حقيقت روح در آن مقام والا خود را با همهء عظمتهايش كه وابسته به منبع خويش است درمى يابد ، آيا مى توان مفهوم لذت دنيوى را در آنجا بكار برد آنانكه در پايان زندگى ، ابديت را مى بينند ، در اين دنيا از كدامين پديده‌ها بايد چشم بپوشند امير المؤمنين عليه السلام در جملهء مورد تفسير مى گويد : « آن كس كه بهشت و دوزخ را پيش رو دارد [ از بازيچه‌ها و اميال و آرزوهاى دور و دراز و بىتفاوتىها ] روى گردان است » .
براى توضيح اين جمله مى گوئيم : چنانكه براى به وجود آمدن حيات در قلمرو طبيعت ، مواد و شرائط و روابط مخصوصى لازم است تا پديدهء مزبور بتواند از راه قانونى خود عبور كرده و در صحنهء طبيعت بروز نمايد ، و چنانكه براى به وجود آمدن روان ، شرائط و روابط معين در حيات درونى آدمى ضرورت دارد ، آمادگى و شايستگى روح براى ابديت نيز احتياج به تنظيم گذرگاه روح و پاك سازى ميدان كار و كوشش آن دارد كه بتواند با حفظ موجوديت خود از سنگلاخها و خارستانهاى طبيعت و هوى و هوسهاى پست حيوانى بگذرد و آمادهء ورود به ابديت گردد .
موانع و عوامل مزاحم براى تلاش نتيجه بخش روح در مسير تكاملى ، فراوان است . چشم پوشى و مبارزه با آن موانع ، اساسىترين شرط ورود به ابديت است . كيست كه بتواند اين حقيقت را انكار كند كه رها ساختن حيات