ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٨ - ٤ - عامل وحدت اختيارى و احساس اختيارى كه فقط از طريق دين قابل وصول مى باشند

المؤمن أخو المؤمن كالجسد الواحد إن اشتكى شيئا منه وجد ألم ذلك فى سائر جسده و أرواحهما من روح واحدة و إنّ روح المؤمن لأشدّ اتّصالا بروح اللَّه من اتّصال شعاع الشّمس بها [١] ( مؤمن برادر مؤمن است مانند [ اعضاى ] جسد واحد ، اگر عضوى ناله كند درد آن عضو را در سائر اعضاى جسدش در مى يابد و ارواح مؤمنان از يك روح هستند و روح مؤمن به روح خداوندى متّصلتر است از اتّصال شعاع خورشيد به خورشيد . ) و بديهى است كه اتّصال روح مؤمن به روح خداوندى از آغاز معرفت و تكاپوى اختيارى در ميدان مسابقه در خيرات شروع مى گردد . احساس اين وحدت چنانكه تاكنون تأكيد كرديم ناشى است از ايمان به آنچه كه عقل سليم و وجدان پاك از درون ، و پيامبران الهى از بيرون حكم مى كنند .
زمينه براى تحصيل چنين وحدتى در ميان انسانها همان اصول و دريافتهاى مشترك از دو قلمرو انسان و جهان است كه بحدّ لازم و كافى وجود دارد و چنانكه در مصاحبه با برخى از دانشمندان بزرگ مشرق زمين گفتم : ما انسانها آن قدر اصول و دريافتهاى مشترك در بارهء انسان و جهان [ هم در قلمرو آن چنانكه هست و هم در قلمرو آن چنانكه بايد باشد ] داريم كه دست از تضادّهاى نابود كننده برداريم و به رقابتهاى سازنده و مسابقه‌هاى كمال زا بپردازيم . نظير همين مبحث را با دانشمندان آلمانى كه با متفكَّر معروف آقاى هانس كونگ بايران آمده و در انجمن حكمت و فلسفه بحث و گفتگو داشتيم ، مطرح نمودم . بانان گفتم : همهء ما حضرت ابراهيم خليل عليه السّلام را پذيرفته‌ايم كه او را بعنوان پدر اديان سه گانه مطرح كنيم . سپس آنچه را نسبتش به اين پيامبر بزرگ خدا صحيح است ، بپذيريم و طريق شناخت صحّت و بطلان نسبت را عقل و منطق قرار بدهيم . ما با پذيرش ملَّت ابراهيم عليه السّلام خواهيم ديد همهء طرق و وسائل وحدت ميان انسانهاى سه دين بزرگ روى زمين ، امورى اختيارى هستند ، زيرا همهء آنها صفات حميده و كمالات محموده مى باشند .

[١] الاصول من الكافى - محمّد بن يعقوب كلينى ج ٢ ص ١٦٦ .